مرور نظام مند بر سازوکارهای عصبی–شناختی فعالیت بدنی بر کارکردهای اجرایی و پیشرفت تحصیلی در کودکان دبستانی

زمینه و هدف:دوران دبستان یکی از حساس ترین دوره های رشد شناختی، هیجانی و حرکتی کودکان به شمار می رود. در این دوره، رشد مناسب فرآیندهای شناختی عالی مانند توجه، حافظه کاری، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی، نقش مهمی در موفقیت تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش آموزان دارد. در سال های اخیر، پژوهش های حوزه علوم اعصاب تربیتی نشان داده اند که فعالیت بدنی علاوه بر تاثیرات جسمانی، از طریق سازوکارهای عصبی–شناختی می تواند عملکرد مغز و فرآیندهای یادگیری را بهبود بخشد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مطالعات انجام شده درباره تاثیر فعالیت بدنی بر کارکردهای اجرایی و پیشرفت تحصیلی کودکان دبستانی انجام شد.روش پژوهش:این پژوهش از نوع مرور نظام مند است که با جستجوی منابع علمی داخلی و خارجی انجام شد. مطالعات مرتبط از پایگاه های اطلاعاتی داخلی شامل SID، Magiran، نورمگز و ISC و پایگاه های خارجی شامل PubMed، Scopus و Web of Science با استفاده از کلیدواژه های فعالیت بدنی، تربیت بدنی، کارکردهای اجرایی، پیشرفت تحصیلی، کودکان دبستانی و علوم اعصاب تربیتی بررسی شدند. پس از غربالگری مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج، پژوهش های مرتبط انتخاب و یافته های آن ها با روش تحلیل موضوعی بررسی شد.یافته ها:یافته های حاصل از مطالعات بررسی شده نشان داد فعالیت بدنی منظم، به ویژه فعالیت های شناختی–حرکتی، می تواند مولفه های مختلف کارکردهای اجرایی شامل حافظه کاری، توجه، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی را ارتقا دهد. همچنین، شواهد پژوهشی نشان می دهد این تاثیرات از طریق سازوکارهایی مانند افزایش فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF)، بهبود جریان خون مغزی، تقویت عصب پلاستیسیتی، افزایش ارتباطات سیناپسی و بهبود عملکرد نواحی پیش پیشانی و هیپوکامپ ایجاد می شود. علاوه بر این، بهبود کارکردهای اجرایی می تواند زمینه ساز افزایش عملکرد تحصیلی دانش آموزان در حوزه هایی مانند خواندن، نوشتن و ریاضیات شود.نتیجه گیری:مرور مطالعات نشان می دهد فعالیت بدنی باید به عنوان یک مولفه اساسی در برنامه آموزشی دوره ابتدایی مورد توجه قرار گیرد. تربیت بدنی هدفمند نه تنها موجب ارتقای سلامت جسمانی، بلکه به عنوان یک مداخله شناختی می تواند فرآیندهای یادگیری و پیشرفت تحصیلی کودکان را تقویت کند. بنابراین، بازنگری در جایگاه درس تربیت بدنی، توسعه برنامه های تلفیقی و توجه به ابعاد عصبی–شناختی فعالیت بدنی در نظام آموزشی ضروری به نظر می رسد

کلیدواژه ها:

فعالیت بدنی ، تربیت بدنی ، کارکردهای اجرایی ، علوم اعصاب تربیتی ، پیشرفت تحصیلی ، کودکان دبستانی ، عصب پلاستیسیتی