درس پژوهی: تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت فردی و اجتماعی نوجوانان؛ رویکردی برای درس پژوهی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و بهبود فرایند آموزش موضوع «تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت فردی و اجتماعی نوجوانان» با استفاده از رویکرد درس پژوهی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا، پژوهشی کیفی و مبتنی بر درس پژوهی مشارکتی بود. جامعه مورد مطالعه را دانش آموزان دوره متوسطه تشکیل دادند و فرایند پژوهش در قالب دو چرخه طراحی، اجرا، مشاهده، نقد و بازنگری درس انجام گرفت. در مرحله نخست، اعضای تیم درس پژوهی با شناسایی مسئله آموزشی، طرح درس اولیه را با تاکید بر مفاهیم هویت فردی و اجتماعی، آثار شبکه های اجتماعی، مقایسه اجتماعی و سواد رسانه ای تدوین کردند. پس از اجرای تدریس اول، رفتار یادگیری دانش آموزان، میزان مشارکت، کیفیت تعاملات گروهی و توانایی آنان در تحلیل موضوع مورد مشاهده و ارزیابی قرار گرفت. نتایج اجرای نخست نشان داد که اگرچه موضوع برای دانش آموزان جذاب و مرتبط با زندگی روزمره آنان بود، اما در زمینه مشارکت متوازن، تحلیل عمیق مفاهیم و ارتباط دادن موضوع با تجربه های شخصی نیاز به اصلاحاتی وجود داشت. بر اساس یافته های حاصل، طرح درس دوم با استفاده بیشتر از فعالیت های گروهی، موقعیت های مسئله محور، پرسش های تحلیلی، تعیین نقش اعضای گروه و خودارزیابی دانش آموزان بازطراحی و اجرا شد. یافته های حاصل از اجرای دوم نشان داد که اصلاح طرح درس موجب افزایش مشارکت دانش آموزان، بهبود کیفیت گفت وگو و تعامل گروهی و تقویت توانایی آنان در تحلیل تاثیر شبکه های اجتماعی بر تصویر ذهنی از خود، روابط اجتماعی و احساس تعلق شد. در مجموع، نتایج نشان داد که درس پژوهی مشارکتی می تواند با فراهم کردن زمینه بازاندیشی حرفه ای معلمان و اصلاح مستمر فرایند تدریس، در آموزش موضوعات مرتبط با هویت نوجوانان و فضای مجازی موثر باشد. همچنین استفاده از روش های مشارکتی و مسئله محور می تواند زمینه تقویت خودآگاهی، تفکر انتقادی، سواد رسانه ای و استفاده مسئولانه تر نوجوانان از شبکه های اجتماعی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

درس پژوهی ، شبکه های اجتماعی ، هویت فردی ، هویت اجتماعی ، نوجوانان ، سواد رسانه ای ، تفکر انتقادی