درس پژوهی:آموزش اهرم و کاربرد آن در زندگی روزمره با روش کاوشگری

درس پژوهی یکی از روش های توسعه حرفه ای معلمان و یکی از شیوه های موثر برای بهبود فرایند یاددهی یادگیری است که در آن گروهی از معلمان با همکاری یکدیگر، یک موضوع درسی را انتخاب کرده، اهداف آموزشی را مشخص می کنند، طرح درس مشترکی تهیه کرده و پس از اجرای آن، عملکرد دانش آموزان و نحوه تدریس را مورد مشاهده و تحلیل قرار می دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی آموزش مفهوم «اهرم و کاربرد آن در زندگی روزمره» با استفاده از روش کاوشگری در دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. روش پژوهش، درس پژوهی و از نوع پژوهش مشارکتی کیفی است. جامعه مورد مطالعه شامل دانش آموزان یک کلاس دوره ابتدایی و اعضای تیم درس پژوهی بود. در مرحله نخست، اعضای گروه با بررسی محتوای کتاب علوم و شناسایی دشواری های یادگیری دانش آموزان، موضوع اهرم را به دلیل عینی و کاربردی بودن آن انتخاب کردند. سپس طرح درس اول بر اساس مراحل روش کاوشگری شامل ایجاد موقعیت مسئله، طرح سوال، پیش بینی، جمع آوری شواهد، آزمایش، تحلیل و نتیجه گیری طراحی شد. در اجرای نخست، دانش آموزان با نمونه هایی از اهرم در زندگی روزمره مانند قیچی، انبردست، الاکلنگ، دربازکن و چرخ دستی آشنا شدند و از طریق فعالیت عملی تلاش کردند مفهوم اهرم را کشف کنند. مشاهده اجرای نخست نشان داد که برخی دانش آموزان در تشخیص تکیه گاه، نیروی واردشده و محل بار با مشکل مواجه بودند و در برخی مراحل فعالیت، نقش همه دانش آموزان به یک اندازه فعال نبود. بر اساس تحلیل مشاهده ها، طرح درس اصلاح و فعالیت های عملی ساده تر، گروه بندی هدفمند، پرسش های هدایت کننده و فرصت بیشتری برای مشاهده و آزمایش در طرح درس دوم گنجانده شد. در اجرای دوم، دانش آموزان مشارکت بیشتری نشان دادند و توانستند ارتباط میان تکیه گاه، نیرو و بار را بهتر درک کنند. یافته های درس پژوهی نشان داد که روش کاوشگری و استفاده از وسایل عینی و فعالیت های عملی، در آموزش مفاهیم علوم به ویژه مفهوم اهرم، زمینه مناسبی برای مشارکت فعال دانش آموزان، افزایش انگیزه، تقویت مهارت مشاهده و آزمایش و پیوند دادن مفاهیم علمی با زندگی روزمره فراهم می کند. همچنین فرایند بازاندیشی و اصلاح طرح درس، موجب بهبود کیفیت تدریس و یادگیری دانش آموزان شد.

کلیدواژه ها:

درس پژوهی ، روش کاوشگری ، اهرم ، علوم تجربی ، یادگیری فعال ، دانش آموزان ابتدایی ، یادگیری مشارکتی.