مقایسه انسجام و انعطاف پذیری خانواده و کیفیت رابطه پدر–فرزند در مردان شاغل تک شیفت و دو شیفت

مقدمه و هدف: شرایط و الگوی زمانی اشتغال والدین می تواند با میزان حضور و مشارکت آنان در خانواده و کیفیت تعامل با همسر و فرزندان ارتباط داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه انسجام خانواده، انعطاف پذیری خانواده و کیفیت رابطه پدر–فرزند در مردان شاغل در شیفت های تک نوبته و دو نوبته انجام شد.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع علی–مقایسه ای بود. جامعه پژوهش شامل مردان متاهل شاغل در ادارات و سازمان های دولتی شهر شهریار بود که حداقل یک فرزند زیر ۱۵ سال داشتند. نمونه پژوهش شامل ۱۴۰ نفر بود که ۷۰ نفر در شیفت تک نوبته و ۷۰ نفر در شیفت دو نوبته فعالیت داشتند و به روش در دسترس و هدفمند انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مقیاس ارزیابی انسجام و انعطاف پذیری خانواده (IV-FACES) و پرسشنامه رابطه والد–فرزند استفاده شد. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی، تحلیل واریانس چندمتغیری (MANOVA) و تحلیل های واریانس تک متغیری تحلیل شدند. مفروضه های آماری مورد نیاز نیز پیش از اجرای تحلیل اصلی بررسی و تایید شد.یافته ها: میانگین انسجام خانواده در مردان شاغل تک نوبته ۶۰/۶۰ و در مردان شاغل دو نوبته ۵۴/۵۵ بود. میانگین انعطاف پذیری خانواده نیز به ترتیب ۶۳/۵۵ و ۵۴/۹۱ و میانگین کیفیت رابطه پدر–فرزند به ترتیب ۱۰۶/۲۱ و ۹۵/۰۸ به دست آمد. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد بین دو گروه از نظر ترکیب متغیرهای پژوهش تفاوت معناداری وجود دارد (F=۹.۸۰۹، p<۰.۰۰۱). همچنین، در تحلیل های تک متغیری تفاوت بین دو گروه در انسجام خانواده (F=۷.۸۴۰، p=۰.۰۰۶)، انعطاف پذیری خانواده (F=۱۰.۱۸۲، p<۰.۰۰۱) و کیفیت رابطه پدر–فرزند (F=۱۶.۵۰۴، p<۰.۰۰۱) معنادار بود.نتیجه گیری: مردان شاغل در شیفت دو نوبته، در مقایسه با مردان شاغل در شیفت تک نوبته، از سطوح پایین تری از انسجام خانواده، انعطاف پذیری خانواده و کیفیت رابطه پدر–فرزند برخوردار بودند. این تفاوت ها می تواند با الگوی زمانی اشتغال و میزان حضور، مشارکت و دسترسی عاطفی پدر در خانواده مرتبط باشد. بنابراین، توجه به سازماندهی ساعات کاری، افزایش پیش بینی پذیری برنامه های شغلی و تقویت حمایت های خانوادگی و مشاوره ای می تواند در حفظ کیفیت روابط خانوادگی مردان شاغل، به ویژه افراد دارای اشتغال دو نوبته، مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

انسجام خانواده ، انعطاف پذیری خانواده ، رابطه پدر–فرزند ، مردان شاغل ، شیفت کاری ، شیفت تک نوبته ، شیفت دو نوبته