بررسی رابطه مهارت های فناورانه معلمان با کیفیت طراحی محتوای دیجیتال هوشمند

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان مهارت های فناورانه معلمان و کیفیت طراحی محتوای دیجیتال هوشمند انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری را کلیه معلمان دوره متوسطه شهرهای بزرگ ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ تشکیل دادند که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، ۴۱۲ معلم به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها دو پرسشنامه محقق ساخته بود: پرسشنامه مهارت های فناورانه معلمان بر اساس چارچوب TPACK با چهار بعد (دانش فنی پایه، کاربرد ابزارهای هوشمند، تولید محتوای چندرسانه ای و حل مسائل فناورانه) و پرسشنامه کیفیت طراحی محتوای دیجیتال هوشمند با چهار مولفه (تعامل پذیری، انطباق پذیری، غنای چندرسانه ای و دسترس پذیری) که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان و شاخص های CVR و CVI، روایی سازه با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی (میانگین، انحراف معیار، فراوانی) و استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس) با نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و SmartPLS نسخه ۴ انجام شد و برای تحلیل پاسخ های باز نیز از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده گردید. نتایج نشان داد که میانگین مهارت های فناورانه معلمان (۳/۴۲ از ۵) و کیفیت طراحی محتوای دیجیتال هوشمند (۳/۲۶ از ۵) در سطح متوسط قرار دارد؛ میان مهارت های فناورانه معلمان و کیفیت طراحی محتوای دیجیتال هوشمند رابطه مثبت و معناداری وجود داشت (۶۷/ r =۰، ۰۰۱/۰ p <) و مهارت های فناورانه ۴۵ درصد از واریانس کیفیت محتوای دیجیتال هوشمند را تبیین کردند. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که از میان چهار بعد مهارت های فناورانه، «تولید محتوای چندرسانه ای» (۴۱/۰ β =) قوی ترین پیش بین، «کاربرد ابزارهای هوشمند» (۲۸/۰β =) و «حل مسائل فناورانه» (۱۵/۰β =) به ترتیب پیش بین های بعدی بودند و «دانش فنی پایه» تنها بعد غیرمعنادار مدل بود؛ همچنین مولفه «انطباق پذیری» پایین ترین میانگین را در میان مولفه های کیفیت محتوا داشت. تحلیل مضامین پاسخ های باز نیز پنج چالش اصلی را شناسایی کرد: کمبود آموزش تخصصی (۳/۶۲ درصد)، محدودیت زیرساخت ها (۲/۵۱ درصد)، کمبود وقت (۵/۴۵ درصد)، نبود استانداردها (۳۷/۰ درصد) و نیاز به انگیزه و حمایت سازمانی (۳۰/۷ درصد). بر اساس یافته ها، ارتقای مهارت های فناورانه معلمان، به ویژه در ابعاد تخصصی همچون تولید محتوای چندرسانه ای و کاربرد ابزارهای هوشمند، می تواند کیفیت محتوای دیجیتال هوشمند را بهبود بخشد؛ با این حال، رفع موانع ساختاری، سازمانی و انگیزشی نیز برای تحقق این هدف ضروری است. بنابراین، طراحی نظام جامع توسعه حرفه ای معلمان با تمرکز بر مهارت های تخصصی، تدوین استانداردهای ملی کیفیت محتوای دیجیتال، فراهم آوردن زیرساخت های مناسب و ایجاد نظام انگیزشی، از مهم ترین پیشنهادهای این پژوهش است.

کلیدواژه ها:

مهارت های فناورانه ، محتوای دیجیتال هوشمند ، کیفیت طراحی محتوا ، چارچوب TPACK ، طراحی آموزشی انطباقی ، توسعه حرفه ای معلمان.