سواد هیجانی معلم: مفهوم سازی نوین و نقش آن در تعامل معلم-دانش آموز و مدیریت کلاس

در سال های اخیر، توجه پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی از «هوش هیجانی معلم» به عنوان یک توانایی شناختی-عاطفی عمومی، به سمت مفهومی کاربردی تر و آموزش پذیرتر با عنوان «سواد هیجانی معلم» در حال گسترش است. سواد هیجانی، برخلاف هوش هیجانی که اغلب به عنوان یک ظرفیت نسبتا پایدار در نظر گرفته می شود، ناظر بر مجموعه ای از مهارت های قابل آموزش برای شناسایی، نام گذاری، درک، بیان و تنظیم هیجان های خود و دیگران است. هدف این مقاله، مفهوم سازی سواد هیجانی معلم، تمایز آن از سازه های مشابه، و تحلیل نقش آن در دو حوزه ی کلیدی مدیریت کلاس و کیفیت تعامل معلم-دانش آموز است. روش مقاله مبتنی بر مرور روایی-تحلیلی (Narrative Review) پیشینه ی پژوهشی داخلی و خارجی، با جست وجو در پایگاه های سیویلیکا، نورمگز، الم نت و Google Scholar است. یافته های این مرور نشان می دهد سواد هیجانی معلم می تواند از طریق کاهش فرسودگی شغلی، افزایش خودتنظیمی هیجانی در موقعیت های تنش زای کلاسی، و تقویت پیوند عاطفی معلم-دانش آموز، بر کیفیت آموزش اثرگذار باشد. در پایان، یک چارچوب مفهومی و پیشنهادهایی برای طراحی پژوهش های میدانی آتی (شامل ابزار سنجش و فرضیه های قابل آزمون) ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سواد هیجانی معلم ، هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، تعامل معلم-دانش آموز ، سلامت روان معلم