واکاوی کیفی نابرابری آموزشی تشدید شده در بحران جنگ: روایت تطبیقی معلمان مناطق محروم و مرفه

این پژوهش با هدف واکاوی نابرابری آموزشی تشدید شده در بحران جنگ بر اساس روایت های تطبیقی معلمان مناطق محروم و مرفه انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که بحران جنگ، اگرچه به طور کلی فرایند آموزش را مختل می کند، اما پیامدهای آن برای همه دانش آموزان و مدارس یکسان نیست و شدت آسیب پذیری آموزشی به میزان زیادی به شرایط اقتصادی، اجتماعی، فضایی و نهادی هر منطقه وابسته است. در این میان، مناطق محروم به دلیل ضعف زیرساخت ها، محدودیت منابع، شکنندگی بیشتر خانواده ها و ظرفیت کمتر برای جبران وقفه های آموزشی، بیش از سایر مناطق در معرض انباشت محرومیت قرار می گیرند؛ در حالی که مناطق مرفه از امکان های بیشتری برای سازگاری با بحران و حفظ تداوم یادگیری برخوردارند. با وجود اهمیت این مسئله، بخش قابل توجهی از پژوهش های موجود، نابرابری آموزشی را بیشتر از منظر شاخص های کمی و ساختاری بررسی کرده اند و کمتر به تجربه زیسته معلمان در متن بحران پرداخته اند.پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد تحلیل مضمون است. مشارکت کنندگان پژوهش را معلمان شاغل در مدارس مناطق محروم و مرفه تشکیل می دهند که در دوره بحران جنگ تجربه تدریس داشته اند. نمونه گیری به صورت هدفمند و ملاکی انجام می شود و فرایند انتخاب مشارکت کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه می یابد. برای گردآوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق استفاده می شود تا امکان دسترسی به تجربه ها، ادراک ها و تفسیرهای معلمان درباره ابعاد مختلف نابرابری آموزشی فراهم شود. داده ها نیز از طریق تحلیل مضمون بررسی می شوند تا مضامین اصلی مرتبط با تجربه نابرابری آموزشی در بحران استخراج و تفسیر شوند.یافته های پژوهش نشان می دهد که بحران جنگ، نابرابری های پیشین نظام آموزشی را تشدید کرده و این تشدید در مناطق محروم، شدیدتر و چندلایه تر از مناطق مرفه تجربه می شود. همچنین پیش بینی می شود مضامینی مانند نابرابری در دسترسی به فرصت های یادگیری، ضعف زیرساخت های آموزشی، تفاوت در حمایت خانوادگی، افت انگیزش تحصیلی، آسیب پذیری روانی دانش آموزان، کاهش تاب آوری مدرسه و محدودیت حمایت نهادی، در روایت معلمان برجسته شوند. اهمیت پژوهش حاضر در آن است که می تواند تصویری عمیق و زمینه مند از چگونگی بازتولید بی عدالتی آموزشی در شرایط جنگ ارائه دهد و شواهدی قابل اتکا برای سیاست گذاری آموزش در حوزه عدالت، آموزش در بحران و حمایت هدفمند از مناطق محروم فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

نابرابری آموزشی ، بحران جنگ ، معلمان ، مناطق محروم ، مناطق مرفه ، عدالت آموزشی ، تحلیل مضمون.