مروری بر مبانی فقهی حقوق کودک و حمایت از کودکان در فقه اسلامی

کودکان به عنوان یکی از آسیب پذیرترین گروه های اجتماعی، نیازمند حمایت های ویژه حقوقی، اخلاقی و تربیتی هستند. در نظام فقه اسلامی، کودک از جایگاه ارزشمندی برخوردار بوده و آموزه های دینی با تاکید بر کرامت انسانی، رعایت مصلحت و مسئولیت پذیری اجتماعی، چارچوب هایی برای حمایت از حقوق وی ارائه کرده اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی مبانی فقهی حقوق کودک و تبیین سازوکارهای حمایت از کودکان در فقه اسلامی است. این پژوهش با روش مروری تحلیلی و با استفاده از شیوه مطالعه کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق بررسی منابع فقهی، تفسیری، حدیثی، کتاب ها و مقالات علمی مرتبط با موضوع گردآوری و با روش تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفته اند.یافته های پژوهش نشان داد که مهم ترین مبانی فقهی حمایت از کودک شامل اصل کرامت انسانی، مصلحت کودک، نفی ضرر، عدالت و مسئولیت والدین و حکومت اسلامی است. همچنین مشخص شد که حقوق کودک در فقه اسلامی تنها به تامین نیازهای مادی محدود نمی شود، بلکه حوزه هایی مانند تربیت، آموزش، سلامت جسمی و روانی، حفظ نسب، حمایت مالی و صیانت از شخصیت کودک را نیز دربرمی گیرد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که نهادهایی همچون حضانت، ولایت و نفقه، سازوکارهای مهم حمایتی در فقه اسلامی محسوب می شوند و هدف اصلی آن ها حفظ منافع و مصالح کودک است. در نهایت، بازخوانی ظرفیت های فقه اسلامی در حوزه حقوق کودک می تواند زمینه ارائه الگوهای جامع تر برای حمایت از کودکان در جوامع معاصر را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حقوق کودک ، فقه اسلامی ، حمایت از کودک ، مصلحت کودک ، ولایت ، کرامت انسانی