تجربه زیسته دانش آموزان از اینستاگرام: مطالعه ای کیفی درباره مقایسه اجتماعی، هویت دیجیتال و سلامت روان و دلالت های آن برای مداخلات مشاوره مدرسه ای

گسترش رسانه های اجتماعی، به ویژه اینستاگرام، تجربه های هویتی، اجتماعی و روان شناختی نوجوانان را به طور چشمگیری دگرگون کرده است. با وجود پژوهش های فراوان درباره پیامدهای استفاده از شبکه های اجتماعی، درک چگونگی معناپردازی دانش آموزان از تجربه حضور در اینستاگرام همچنان نیازمند بررسی عمیق است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دانش آموزان از اینستاگرام در پیوند با مقایسه اجتماعی، هویت دیجیتال و سلامت روان و نیز تبیین دلالت های آن برای مداخلات مشاوره مدرسه ای انجام شد. این پژوهش در چارچوب پارادایم تفسیری و با رویکرد کیفی انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۵ دانش آموز دوره دوم متوسطه شهر شاهرود گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بازتابی تحلیل شدند. یافته ها به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل «مقایسه اجتماعی و بازتعریف ارزش خود»، «هویت یابی و بازنمایی خود در فضای اینستاگرام»، «وابستگی به تایید اجتماعی و اقتصاد توجه»، «پیامدهای روانی و انگیزشی زیست اینستاگرامی» و «دوگانگی انگیزش و مقاومت در مواجهه با اینستاگرام» منجر شد. نتایج نشان داد که اینستاگرام از طریق تشدید مقایسه های اجتماعی، بازتعریف معیارهای ارزشمندی فردی و وابستگی به بازخوردهای دیجیتال، بر خودپنداره و سلامت روان دانش آموزان اثر می گذارد. در عین حال، سواد رسانه ای و فاصله گیری انتقادی می تواند نقش محافظتی ایفا کند. بر این اساس، طراحی مداخلات مشاوره ای مدرسه محور با تاکید بر سواد رسانه ای، مدیریت مقایسه اجتماعی و تقویت عزت نفس ضروری به نظر می سد.

کلیدواژه ها:

اینستاگرام ، مقایسه اجتماعی ، هویت دیجیتال ، سلامت روان ، دانش آموزان ، مشاوره مدرسه ای.