تحلیل کیفی بر عوامل موثر بر استرس دانش آموزان و راهکارهای مدیریت آن با بهره گیری از نظریه داده بنیاد

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر استرس دانش آموزان و ارائه راهکارهای مدیریت آن از دیدگاه معلمان و مدیران مدارس انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام گردید. جامعه آماری شامل معلمان و مدیران مدارس ابتدایی و متوسطه شهرستان شاهرود بود که ۱۰ نفر از آن ها با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود که بر اساس شش سوال اصلی برگرفته از الگوی پارادایمی نظریه داده بنیاد طراحی شد. داده های حاصل از مصاحبه ها با استفاده از کدگذاری باز و محوری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که عوامل علی ایجادکننده استرس تحصیلی شامل ضعف در مهارت های یادگیری، ویژگی های شخصیتی آسیب زا، فشار روانی ناشی از انتظارات والدین و الگوهای تربیتی ناکارآمد می باشد. پدیده محوری (استرس تحصیلی) با نشانه های شناختی و رفتاری، جسمانی عصبی و هیجانی شناسایی شد. عوامل محیطی شامل فشار خانواده و انتظارات اجتماعی، فشار اجتماعی و رقابت های ناسالم، مشکلات و تعارضات خانوادگی و نقش خانواده در سلامت روان است. عوامل زمینه ای شامل رفتار ناعادلانه در مدرسه، فشار امتحانات و ارزشیابی، رفتار نامناسب معلم، تنبیه و تحقیر، جو رقابتی ناسالم و فشار حجم تکالیف می باشد. راهبردهای کاهش استرس نیز در پنج دسته ایجاد فضای عاطفی امن، بهبود روش های تدریس، تشویق و تقویت مثبت، ارتباط موثر با دانش آموز و همکاری با خانواده شناسایی شد. پیامدهای اجرای این راهبردها نیز شامل بهبود انگیزه و مشارکت تحصیلی، سلامت روان و اعتمادبه نفس و بهبود فضای مدرسه و روابط اجتماعی می باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت استرس ، دانش آموزان ، راهکارهای مدیریت استرس ، مهارت های مقابله با استرس.