نقش روابط عاطفی والدین در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی فرزندان:مروری بر مکانیسم های دلبستگی،سبک های فرزند پروری و انسجام خانواده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روابط عاطفی والدین در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی فرزندان و شناسایی مکانیسم های موثر بر این فرآیند شامل دلبستگی، سبک های فرزندپروری و انسجام خانواده، به روش مروری نظام مند انجام شد. بدین منظور، ۱۶ مقاله علمی پژوهشی معتبر از پایگاه های داده داخلی شامل نورمگز، مگیران، علم نت، سیویلیکا و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، در بازه زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۴ انتخاب و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که روابط عاطفی والدین دارای ابعاد چندگانه ای شامل کیفیت دلبستگی، سبک های فرزندپروری، انسجام خانواده و الگوهای ارتباطی است که هر یک از طریق دو مکانیسم اصلی یعنی شکل دهی به سبک های دلبستگی به عنوان الگوهای کاری درون شناختی و نقش الگویی و انتقال ارزش ها، بر هویت فرزندان تاثیر می گذارند. بر اساس نتایج، دلبستگی ایمن، سبک فرزندپروری مقتدرانه، انسجام خانواده و جهت گیری گفت و شنود به عنوان عوامل تسهیل کننده و زمینه ساز شکل گیری هویتی سالم در فرزندان می شوند و در مقابل، روابط سرد، آکنده از تعارض، طلاق عاطفی و قانونی و سبک های فرزندپروری ناکارآمد به عنوان عوامل بازدارنده، فرآیند هویت یابی را با اختلال مواجه می سازند. همچنین خانواده به عنوان نخستین و مهم ترین نهاد تربیتی، نقشی بی بدیل در انتقال ارزش های ملی و دینی به نسل جوان دارد. این مطالعه مروری با تاکید بر پیامدهای تربیتی، نشان داد که کیفیت روابط عاطفی والدین نه تنها بر ابعاد هویت فردی و اجتماعی، بلکه بر سرمایه های روانشناختی همچون عزت نفس، خودکارآمدی، تاب آوری و انگیزه پیشرفت تاثیر می گذارد و پیامدهای روابط ناسالم به بحران هویت، مشکلات تحولی و اختلال در عملکرد تحصیلی منجر می شود. بر این اساس، طراحی برنامه های آموزش خانواده، توانمندسازی مدارس در حوزه هویت یابی و ارتقای سواد رسانه ای خانواده ها به عنوان راهکارهای کاربردی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

روابط عاطفی والدین ، هویت فردی ، هویت اجتماعی ، سبک های فرزندپروری ، دلبستگی ، انسجام خانواده