بررسی رابطه آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی با توسعه حرفه ای معلمان ابتدایی استان گلستان

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی با توسعه حرفه ای معلمان ابتدایی استان گلستان بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی در دو مرحله کمی و کیفی اجرا شد. در مرحله کمی، با استفاده از طرح توصیفی-همبستگی و مدل یابی معادلات ساختاری، داده ها از ۴۱۲ معلم ابتدایی شاغل در مدارس دولتی و غیردولتی استان گلستان که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند، گردآوری شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق ساخته آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی و مقیاس های استاندارد توسعه حرفه ای معلمان در چهار بعد خودکارآمدی تدریس، یادگیری مداوم، همکاری حرفه ای و به کارگیری نوآوری در کلاس بود. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های توصیفی، همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی انجام گرفت. در مرحله کیفی، ۲۲ مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان دارای تجربه مرتبط انجام و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. یافته های کمی نشان داد که میانگین دسترسی و بهره گیری معلمان از آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی به طور معناداری پایین تر از حد متوسط است، در حالی که نگرش آنان نسبت به سودمندی این فناوری نسبتا مثبت ارزیابی می شود. سطح توسعه حرفه ای معلمان بالاتر از متوسط بود و بعد خودکارآمدی تدریس بیشترین و به کارگیری نوآوری کمترین میانگین را داشت. نتایج مدل ساختاری رابطه مثبت و معناداری میان آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی و توسعه حرفه ای نشان داد (β=۰/۳۹؛ ۰/۰۰۱>p). انگیزش درونی و ادراک سودمندی نقش واسطه ای معنادار و سواد دیجیتال و حمایت مدیران نقش تعدیل گر معنادار داشتند. یافته های کیفی چهار مضمون اصلی شامل تجربه شخصی سازی شده اما ناکافی، بازخورد فوری اما نه همیشه قابل اجرا، انگیزش دوگانه و زیرساخت و حمایت به عنوان حلقه مفقوده را آشکار ساخت. در مجموع، نتایج حاکی از آن است که آموزش ضمن خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی در صورت فراهم بودن پیش نیازهای فردی و سازمانی می تواند به ارتقای توسعه حرفه ای معلمان ابتدایی کمک کند، اما در شرایط کنونی استان گلستان موانع زیرساختی و نهادی اثربخشی آن را محدود ساخته است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش ضمن خدمت ، توسعه حرفه ای ، معلمان ابتدایی ، استان گلستان ، مدل یابی معادلات ساختاری