رابطه بین ابعاد فرسودگی شغلی و مقاومت در برابر تغییرات فناورانه در معلمان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین ابعاد فرسودگی شغلی (تحلیل عاطفی، مسخ شخصیت و کاهش احساس موفقیت فردی) و مقاومت در برابر تغییرات فناورانه (شناختی، عاطفی و رفتاری) در میان معلمان ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان شاغل در مدارس ایران بود که از میان آن ها ۴۶۲ معلم با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسلاچ-نسخه معلمان (MBI-ES) و مقیاس مقاومت در برابر تغییر اورگ بود که برای بافت فناوری آموزشی اقتباس و روایی و پایایی آن تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS و در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفت. مدل اندازه گیری از طریق تحلیل عاملی تاییدی و مدل ساختاری با رویکرد حداکثر درست نمایی آزمون شد.یافته ها نشان داد که تحلیل عاطفی قوی ترین پیش بینی کننده مقاومت عاطفی (۴۸/۰β=) و مقاومت رفتاری (۳۵/۰β=) بود، در حالی که کاهش احساس موفقیت فردی بیشترین اثر را بر مقاومت شناختی (۴۱/۰β=) داشت. مسخ شخصیت تنها بر مقاومت شناختی و عاطفی اثر معنادار داشت و اثر آن بر مقاومت رفتاری تایید نشد. مدل ساختاری توانست ۳۸٪ از واریانس مقاومت شناختی، ۳۰٪ از مقاومت عاطفی و ۲۱٪ از مقاومت رفتاری را تبیین کند و شاخص های برازش در محدوده مطلوب قرار داشتند. این نتایج در چارچوب نظریه حفظ منابع و نظریه شناختی-اجتماعی تبیین می شود و نشان می دهد که فرسودگی شغلی با تحلیل منابع روان شناختی معلم، مقاومت در برابر الزامات فناورانه را به عنوان راهبردی محافظتی فعال می سازد. بنابراین، موفقیت برنامه های تحول دیجیتال در آموزش وپرورش مستلزم توجه هم زمان به سلامت روان شناختی معلمان، کاهش بار هیجانی و تقویت احساس شایستگی آنان پیش از اجرای تغییرات فناورانه است.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، مقاومت در برابر تغییر ، تغییرات فناورانه ، معلمان ، تحلیل عاطفی ، خودکارآمدی