اثربخشی کلینیک های آموزش و یادگیری مدرسه محور بر عاملیت اکتشافی و کنشگری مشارکتی دانش آموزان ابتدایی: مطالعه نیمه آزمایشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی کارکرد کلینیک های آموزش و یادگیری مدارس در تقویت عاملیت اکتشافی و کنشگری مشارکتی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان مدرسه ابتدایی شاهد شهر تربت حیدریه در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ به تعداد تقریبی ۴۵۰ نفر بود. بر اساس جدول مورگان حجم نمونه ۲۰۷ نفر برآورد شد، اما با توجه به ماهیت مداخله ای پژوهش و ضرورت کنترل دقیق اجرای برنامه آموزشی، نمونه ای به حجم ۶۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۳۰ نفر) جایگزین شدند.ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه عاملیت اکتشافی مصرآبادی(۱۳۸۹) و پرسشنامه کنشگری مشارکتی دانش آموزان استیفان(۲۰۰۷) بود. روایی ابزارها با نظر متخصصان حوزه تعلیم و تربیت تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. در این پژوهش، برای گروه آزمایش برنامه مداخله ای کلینیک های آموزش و یادگیری مدارس در قالب ۸ جلسه آموزشی اجرا شد، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. پس از اجرای مداخله، از هر دو گروه پس آزمون به عمل آمد. داده های حاصل با استفاده از نرم افزار SPSS و از طریق آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته های پژوهش نشان داد که اجرای برنامه کلینیک های آموزش و یادگیری مدارس تاثیر معناداری بر افزایش عاملیت اکتشافی و کنشگری مشارکتی دانش آموزان دارد (۰.۰۵>p). به عبارت دیگر، دانش آموزانی که در برنامه های کلینیک آموزش و یادگیری شرکت کردند در مقایسه با گروه کنترل از سطح بالاتری از عاملیت اکتشافی و مشارکت فعال در فرایندهای یادگیری برخوردار بودند. این نتایج نشان می دهد که فراهم سازی محیط های یادگیری تعاملی، فرصت تجربه، مشارکت و حل مسئله می تواند زمینه رشد توانمندی های فردی و اجتماعی دانش آموزان را فراهم سازد.بر اساس نتایج پژوهش می توان نتیجه گرفت که کلینیک های آموزش و یادگیری مدارس به عنوان یک رویکرد نوین در نظام آموزشی می توانند نقش موثری در تقویت عاملیت دانش آموزان، افزایش مشارکت در فعالیت های آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری ایفا کنند. ازاین رو پیشنهاد می شود مدیران و برنامه ریزان آموزشی با توسعه و گسترش این رویکرد در مدارس، زمینه های لازم برای رشد توانمندی های شناختی، اجتماعی و مشارکتی دانش آموزان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

کلینیک آموزش و یادگیری ، عاملیت اکتشافی ، کنشگری مشارکتی ، دانش آموزان ابتدایی ، پژوهش نیمه آزمایشی.