واکاوی کتابخانه ای وجوه تمایز فرسودگی شغلی معلمان دوره ابتدایی

فرسودگی شغلی معلمان دوره ابتدایی یکی از مسائل مهم در نظام های آموزشی معاصر است که پیامدهای آن نه تنها بر سلامت روانی و حرفه ای معلمان، بلکه بر کیفیت فرایند یاددهی یادگیری و عملکرد مدارس نیز تاثیر می گذارد. با وجود گسترش مطالعات مرتبط با فرسودگی شغلی، در بسیاری از پژوهش ها مرزهای مفهومی این پدیده با مفاهیمی همچون استرس شغلی، خستگی هیجانی، نارضایتی شغلی و کاهش انگیزش حرفه ای به صورت دقیق تبیین نشده است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی کتابخانه ای وجوه تمایز فرسودگی شغلی معلمان دوره ابتدایی و تبیین ابعاد مفهومی و ویژگی های متمایز آن انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است و با بهره گیری از رویکرد مطالعه کتابخانه ای، تحلیل اسنادی و مرور منابع صورت گرفته است. قلمرو پژوهش شامل کتاب ها، مقالات علمی، اسناد پژوهشی و مطالعات معتبر داخلی و خارجی مرتبط با فرسودگی شغلی، سلامت روان حرفه ای معلمان و مفاهیم هم پوشان با این سازه بوده است. یافته های حاصل از تحلیل منابع نشان داد که فرسودگی شغلی معلمان دوره ابتدایی پدیده ای چندبعدی است که علاوه بر خستگی هیجانی، شامل مولفه هایی همچون مسخ شخصیت، کاهش احساس کفایت حرفه ای و فرسایش تدریجی تعهد شغلی است و نمی توان آن را صرفا معادل فشار روانی یا نارضایتی شغلی تلقی کرد. همچنین مشخص شد ویژگی های حرفه معلمی در دوره ابتدایی، از جمله تعامل مستمر با دانش آموزان، مسئولیت های عاطفی و انتظارات چندگانه آموزشی، زمینه های خاصی برای شکل گیری و تداوم این پدیده ایجاد می کند. نتایج پژوهش حاضر می تواند مبنایی برای بازشناسی دقیق تر فرسودگی شغلی و طراحی راهبردهای پیشگیرانه و حمایتی در حوزه آموزش وپرورش فراهم سازد.