آموزش معکوس در درس علوم تجربی : مبانی نظری ، شواهد پژوهشی و الگوی اجرایی

چکیدهتحولات فناوری، گسترش منابع یادگیری دیجیتال و ضرورت حرکت از آموزش معلم محور به یادگیری فعال، زمینه توجه روزافزون به الگوهای نوین تدریس، از جمله آموزش معکوس، را فراهم کرده است. آموزش معکوس الگویی است که در آن بخش عمده آموزش مستقیم، پیش از حضور دانش آموز در کلاس و از طریق ویدئو، متن، پادکست یا محتوای چندرسانه ای ارائه می شود و زمان کلاس به فعالیت هایی مانند آزمایش، حل مسئله، بحث گروهی، یادگیری مشارکتی، کاوشگری و دریافت بازخورد اختصاص می یابد. این مقاله با هدف بررسی مبانی نظری، کارکردها، مزایا، محدودیت ها و الزامات اجرای آموزش معکوس در درس علوم تجربی تدوین شده است. روش مقاله، مروری تحلیلی است و برای تبیین موضوع از مطالعات مروری، فراتحلیل ها، مقالات پژوهشی و پژوهش های انجام شده در مدارس ایران استفاده شده است. شواهد پژوهشی نشان می دهند که آموزش معکوس، در صورت طراحی اصولی و همراه شدن با فعالیت های فعال کلاسی، می تواند عملکرد تحصیلی، خودکارآمدی، مشارکت، مهارت های فرایند علمی و راهبردهای فراشناختی دانش آموزان را بهبود دهد. یک فراتحلیل در آموزش علوم، بر اساس ۲۸ مطالعه آزمایشی، اندازه اثر معناداری به نفع کلاس معکوس گزارش کرده است ؛ با این حال، موفقیت این الگو به عواملی همچون کیفیت محتوای پیش کلاسی، دسترسی برابر به فناوری، آمادگی معلم، مشارکت مسئولانه دانش آموز، طراحی ارزشیابی و حمایت مدرسه وابسته است. در پایان، الگویی مرحله ای برای اجرای آموزش معکوس در یک واحد درسی علوم تجربی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

آموزش معکوس ، کلاس درس معکوس ، علوم تجربی ، یادگیری فعال ، یادگیری کاوشگرانه ، فراشناخت ، مهارت های فرایند علمی