بررسی نقش زنبور تریکوگراماTrichogramma spp در کنترل زیستی آفات گیاهی و توسعه پایدار

آفات گیاهی، به ویژه لارو پروانه ها و شب پره ها، از مهم ترین عوامل کاهش کمیت و کیفیت محصولات کشاورزی به شمار می آیند. استفاده گسترده و مداوم از آفت کش های شیمیایی، اگرچه در کوتاه مدت سبب کاهش جمعیت آفات می شود، اما پیامدهایی مانند آلودگی خاک و آب، باقی ماندن سم در محصولات، نابودی حشرات مفید، افزایش هزینه های تولید و ایجاد مقاومت در آفات را نیز به همراه دارد. ازاین رو، کنترل زیستی به عنوان یکی از راهکارهای موثر و سازگار با محیط زیست، جایگاه ویژه ای در کشاورزی پایدار یافته است.زنبور تریکوگراما Trichogramma spp) ) از مهم ترین عوامل کنترل زیستی آفات است که با پارازیته کردن تخم حشرات آفت، به ویژه پروانه ها، از خروج لاروهای خسارت زا جلوگیری می کند. این زنبور بسیار کوچک، تخم خود را درون تخم آفت قرار می دهد؛ سپس نوزاد آن از محتویات تخم آفت تغذیه کرده و مانع تبدیل آن به لارو می شود. به این ترتیب، آفت پیش از آن که بتواند به برگ، ساقه، میوه، غوزه یا دانه محصول آسیب برساند، کنترل می گردد. تریکوگراما در کنترل آفات مهم محصولات مختلف، از جمله کرم ساقه خوار برنج و ذرت، کرم قوزه پنبه، کرم سیب، کرم گلوگاه انار و برخی آفات گوجه فرنگی، کاربرد دارد. استفاده صحیح از این زنبور می تواند مصرف حشره کش های شیمیایی را کاهش دهد، تنوع زیستی مزرعه را حفظ کند و به تولید محصولات سالم تر کمک نماید. با این حال، موفقیت آن به عواملی مانند انتخاب گونه مناسب، زمان بندی درست رهاسازی، شرایط آب وهوایی، کیفیت زنبورهای تولیدشده و پرهیز از سم پاشی های ناسازگار وابسته است. این پژوهش با هدف بررسی ویژگی های زیستی زنبور تریکوگراما، شیوه عملکرد آن در کنترل آفات گیاهی، کاربردهای آن در محصولات کشاورزی و مزایا و محدودیت های استفاده از آن انجام شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که تریکوگراما، در صورت استفاده علمی و همراه با پایش آفات و دیگر روش های مدیریت تلفیقی، می تواند ابزار موثری برای کاهش خسارت آفات و حرکت به سوی کشاورزی سالم، اقتصادی و پایدار باشد.

کلیدواژه ها:

: زنبور تریکوگراما ، کنترل زیستی ، آفات گیاهی ، پارازیتوئید تخم ، مدیریت تلفیقی آفات ، کشاورزی پایدار