تبیین کمال گرایی بر اساس نظریه طرحواره های ناسازگار اولیه : مروری بر مبانی نظری و پژوهشی

کمال گرایی یکی از ویژگی های شخصیتی مهم است که می تواند پیامدهای گسترده ای بر سلامت روان و عملکرد فردی داشته باشد. اگرچه تلاش برای دستیابی به موفقیت و پیشرفت جنبه ای سازگارانه از کمال گرایی محسوب می شود، شکل ناسازگار آن با مشکلاتی همچون اضطراب، افسردگی، استرس و کاهش رضایت از زندگی همراه است. نظریه طرحواره های ناسازگار اولیه از مهم ترین رویکردهای شناختی در تبیین خاستگاه های کمال گرایی به شمار می رود. بر اساس این نظریه، تجربیات نامطلوب دوران کودکی و ارضا نشدن نیازهای هیجانی اساسی، زمینه شکل گیری الگوهای شناختی و هیجانی پایداری را فراهم می کند که در بزرگسالی بر نگرش ها، هیجان ها و رفتارهای فرد تاثیر می گذارند.مقاله حاضر با هدف تبیین کمال گرایی بر اساس نظریه طرحواره های ناسازگار اولیه و مرور مبانی نظری و پژوهشی مرتبط تدوین شده است. در این راستا، مفاهیم کمال گرایی و طرحواره های ناسازگار اولیه بررسی شده و نقش طرحواره هایی همچون معیارهای سرسختانه، نقص و شرم، شکست و تاییدطلبی در شکل گیری نگرش ها و رفتارهای کمال گرایانه تبیین شده است. یافته های حاصل از بررسی های نظری نشان می دهد که افراد دارای این طرحواره ها بیش از دیگران در معرض گرایش های کمال گرایانه قرار دارند و معمولا استانداردهای بسیار سخت گیرانه و دست نیافتنی برای خود تعیین می کنند. در مجموع، شناخت و اصلاح طرحواره های ناسازگار اولیه می تواند در کاهش کمال گرایی ناسازگار و ارتقای سلامت روان نقش موثری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

طرحواره های ناسازگار اولیه ، کمال گرایی ، سلامت روان ، طرحواره درمانی ، ویژگی های شخصیتی ، معیارهای سرسختانه ، نقص و شرم.