تحلیل محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی پایه های پنجم و ششم ابتدایی از منظر توجه به سواد مالی

سواد مالی یکی از مهم ترین شایستگی های مورد نیاز شهروندان در جوامع امروزی محسوب می شود و نقش اساسی در تصمیم گیری های اقتصادی، مدیریت منابع، برنامه ریزی مالی و ارتقای کیفیت زندگی افراد دارد. بسیاری از سازمان های بین المللی از جمله سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) بر ضرورت آموزش مفاهیم مالی از سال های نخست تحصیل تاکید کرده اند. در این میان، کتاب های درسی به عنوان یکی از مهم ترین عناصر برنامه درسی رسمی می توانند نقش موثری در شکل گیری دانش، نگرش و مهارت های مالی دانش آموزان ایفا کنند. درس مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی به دلیل پرداختن به موضوعات اقتصادی، اجتماعی و شهروندی، ظرفیت مناسبی برای آموزش مفاهیم مرتبط با سواد مالی دارد.پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه کتاب های مطالعات اجتماعی پایه های پنجم و ششم ابتدایی به مولفه های سواد مالی انجام شده است. روش پژوهش از نوع تحلیل محتوای کیفی جهت دار است. جامعه پژوهش شامل کتاب های مطالعات اجتماعی پایه پنجم و ششم ابتدایی بوده و تحلیل بر اساس مولفه های استخراج شده از ادبیات نظری سواد مالی و اسناد معتبر داخلی و بین المللی انجام شده است. مولفه های مورد بررسی شامل مدیریت پول، پس انداز، بودجه بندی، مصرف آگاهانه، تصمیم گیری اقتصادی، مسئولیت پذیری مالی و آشنایی با فعالیت های اقتصادی است.نتایج بررسی نشان می دهد که مفاهیم مرتبط با سواد مالی در بخش هایی از کتاب های مورد مطالعه حضور دارند؛ با این حال، میزان توجه به ابعاد مختلف سواد مالی متوازن نیست. بیشترین تاکید بر مفاهیمی همچون مصرف صحیح، صرفه جویی و آشنایی با مشاغل مشاهده می شود، در حالی که موضوعاتی مانند برنامه ریزی مالی شخصی، بودجه بندی، تصمیم گیری مالی و مدیریت منابع مالی کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین بخش عمده ای از مطالب در سطح آگاهی بخشی باقی مانده و فرصت های محدودی برای تمرین مهارت های عملی سواد مالی فراهم شده است.بر اساس یافته ها، تقویت آموزش سواد مالی در کتاب های مطالعات اجتماعی می تواند زمینه ارتقای آمادگی اقتصادی دانش آموزان و توسعه مهارت های زندگی آنان را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سواد مالی ، مطالعات اجتماعی ، تحلیل محتوا ، آموزش ابتدایی ، برنامه درسی ، اقتصاد خانواده ، شهروندی اقتصادی