ارزیابی انتقادی برنامه ی درسی دوران ابتدایی در ایران

برنامه درسی دوره ابتدایی به عنوان زیربنای نظام آموزشی، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی دانش، مهارت ها، نگرش ها و شایستگی های پایه دانش آموزان ایفا می کند. با توجه به تحولات سریع اجتماعی، فرهنگی و فناورانه و ضرورت تربیت یادگیرندگان توانمند برای مواجهه با چالش های قرن بیست و یکم، ارزیابی انتقادی برنامه درسی دوره ابتدایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقاط قوت، کاستی ها و چالش های برنامه درسی دوره ابتدایی در ایران، با استفاده از روش مرور سیستماتیک انجام شد. در این راستا، مقالات علمی منتشرشده در پایگاه های معتبر داخلی و خارجی طی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۵ مورد جستجو، غربالگری و تحلیل قرار گرفتند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعات منتخب بررسی و یافته های آن ها با استفاده از تحلیل مضمون طبقه بندی شد. نتایج نشان داد که مهم ترین چالش های برنامه درسی ابتدایی در ایران شامل فاصله میان برنامه درسی قصدشده و اجراشده، غلبه رویکرد محتوامحور بر مهارت محوری، محدود بودن فرصت های پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت، ضعف در اجرای اثربخش ارزشیابی های کیفی توصیفی، تمرکزگرایی در فرایند برنامه ریزی درسی و کمبود اختیارات معلمان در بومی سازی محتوا است. در مقابل، تاکید بر ارزش های فرهنگی و ملی، توجه به عدالت آموزشی و تلاش برای استقرار رویکردهای نوین ارزشیابی از جمله نقاط قوت شناسایی شده بودند. بر اساس یافته ها، بازنگری مستمر برنامه درسی، تقویت رویکرد شایستگی محور، افزایش مشارکت معلمان در تصمیم گیری های درسی و بهره گیری از تجارب موفق بین المللی می تواند به ارتقای کیفیت برنامه درسی دوره ابتدایی در ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ابتدایی ، ارزیابی انتقادی ، مرور سیستماتیک ، کیفیت آموزشی ، نظام آموزشی ایران