تربیت کنش گرایانه مهدوی در پرتو آموزه های علوی ، الگویی برای سبک زندگی جامعه منتظر

جدایی افتدگی میان ابعاد فردی و اجتماعی در مطالعات سبک زندگی مهدوی، ضرورت طراحی الگویی تلفیقی را ایجاب می کند که بتواند پرورش درونی و اصلاح بیرونی را در یک چارچوب منسجم به هم پیوند زند. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تربیت کنش گرایانه مهدوی مبتنی بر آموزه های علوی و تبیین نسبت آن با سبک زندگی جامعه منتظر انجام شده است. این مقاله بر این فرضیه استوار است که کلام امام علی(ع) در نهج البلاغه، حاوی مولفه های بنیادین برای شکل دهی به چنین الگویی است که در آن، انتظار ظهور منجی نه یک حالت انفعالی، بلکه فرایندی فعال و تحول آفرین برای آماده سازی فرد و جامعه محسوب می شود. چارچوب نظری پژوهش بر مفهوم تربیت کنش گرایانه استوار است که با روش تحلیل محتوای کیفی از معارف علوی و نهج البلاغه استخراج و تبیین شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که الگوی تربیت کنش گرایانه مهدوی، مبتنی بر دو دسته مبانی هستی شناختی (غایت گرایی مهدوی و تکلیف مداری وجودی) و معرفت شناختی (بصیرت عمل محور و شناخت تحول آفرین) شکل گرفته و مولفه های عملیاتی آن در سه بعد معرفتی-بصیرتی (بصیرت سیاسی-اجتماعی و معرفت عمیق به امامت)، اخلاقی-معنوی (تقوا و خودسازی فعال و زهد و عدم وابستگی به دنیا) و اجتماعی-سیاسی (عدالت خواهی و ظلم ستیزی فعال، مسئولیت پذیری اجتماعی، مقاومت و استقامت، و وحدت و همبستگی اجتماعی) قابل دسته بندی است. این مولفه ها در یک مدل مفهومی تعاملی، باور به مهدویت را به عنوان محرک، آموزه های علوی را به عنوان منبع، تربیت کنش گرایانه را به عنوان فرایند، و انسان کنش گر مهدوی و جامعه منتظر فعال را به عنوان محصول نهایی در یک چرخه بازخورد مثبت سازماندهی می کنند. بر اساس یافته ها، سبک زندگی مهدوی در پرتو این الگو، مجموعه ای از مناسک فردی صرف نیست، بلکه نظامی از کنش های فردی و جمعی است که مومنین را برای تحقق آرمان های حکومت جهانی مهدوی آماده می سازد. این پژوهش با ارائه الگویی تلفیقی که پرورش درونی و اصلاح بیرونی را به صورت هم افزا در نظر می گیرد، می تواند راهگشای تربیت جامعه ای باشد که نه تنها منتظر، بلکه فعالانه مقدمه ساز ظهور است.

کلیدواژه ها:

: سبک زندگی مهدوی ، آموزه های علوی ، الگوی مهدوی ، تربیت و جامعه منتظر