تحلیل حقوقی سرمایه گذاری داخلی و خارجی در توسعه کسب وکارهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی و نقش آن در ارتقای حقوق دانش آموزان و معلمان؛

گسترش هوش مصنوعی در آموزش، علاوه بر ایجاد فرصت برای توسعه کسب وکارهای آموزشی، زمینه ورود سرمایه گذاری داخلی و خارجی به حوزه هایی مانند پلتفرم های آموزش هوشمند، ارزیابی الگوریتمی و آموزش شخصی سازی شده را فراهم کرده است؛ اما هم زمان مسائل حقوقی مربوط به مالکیت فکری، داده های آموزشی، مسئولیت الگوریتمی و حقوق دانش آموزان و معلمان را مطرح می سازد. مسئله تحقیق آن است که چارچوب حقوقی ایران چگونه می تواند میان حمایت از سرمایه گذاری و صیانت از حقوق اشخاص در محیط آموزشی تعادل برقرار کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا انجام شده است. یافته ها نشان می دهد مواد ۳ و ۸ قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی، مبنای حمایت از سرمایه گذاری خارجی در فعالیت های مجاز و برخورداری آن از حقوق و حمایت های مقرر برای سرمایه گذاری داخلی را فراهم می کند؛ با این حال، این قواعد پاسخگوی الزامات اختصاصی کاربرد هوش مصنوعی در آموزش نیستند. در اتحادیه اروپا، ماده ۶ و پیوست III مقرره (EU) ۲۰۲۴/۱۶۸۹ برخی کاربردهای آموزشی هوش مصنوعی را در شرایط مقرر در زمره سامانه های پرخطر قرار داده و ماده ۱۴ بر نظارت انسانی تاکید می کند. در ایالات متحده آمریکا نیز قانون حقوق آموزشی و حریم خصوصی خانواده (FERPA)، مندرج در بخش ۱۲۳۲g عنوان ۲۰ مجموعه قوانین ایالات متحده و مقررات اجرایی آن در ۳۴. C.F.R. Part ۹۹، از حریم خصوصی سوابق آموزشی دانش آموزان و کنترل افشای اطلاعات قابل شناسایی آنان حمایت می کند.پیشنهاد این مقاله، با اصطیاد تطبیقی از این دو رویکرد، پیشنهاد «گواهی انطباق حقوقی سامانه های هوش مصنوعی آموزشی» در ایران است؛ به گونه ای که ورود سرمایه همچنان تابع نظام عمومی سرمایه گذاری باشد، اما بهره برداری آموزشی از سامانه های هوش مصنوعی متناسب با سطح خطر، مشروط به احراز حفاظت از داده های آموزشی، رعایت مالکیت فکری، تعیین مسئولیت، نظارت انسانی و امکان اعتراض به تصمیم های موثر الگوریتمی شود. این الگو می تواند هم امنیت حقوقی سرمایه گذار و هم حقوق دانش آموزان و معلمان را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

سرمایه گذاری داخلی ، سرمایه گذاری خارجی ، کسب وکارهای آموزشی ، هوش مصنوعی ، حقوق دانش آموز ، حقوق معلم ، تنظیم گری فناوری.