آسیب شناسی پدیده خودکشی: یک مرور تحلیلی بر عوامل زیستی، روان شناختی و بین فردی

خودکشی به عنوان یکی از چالش های اساسی بهداشت روان، نتیجه تعامل پیچیده ای از عوامل زیستی، روان شناختی و بین فردی است. هدف از این مطالعه مروری_تحلیلی، یکپارچه سازی یافته های پژوهشی در خصوص عوامل خطر و مدل های تبیینی خودکشی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بود. بدین منظور، مقالات مرتبط از پایگاه های PubMed، ScienceDirect و Google Scholar استخراج و به صورت موضوعی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که اختلال در سیستم های عصبی_زیستی، به ویژه کاهش فعالیت سروتونین، در کنار زمینه های ژنتیکی، نقش مهمی در افزایش آسیب پذیری ایفا می کنند. در سطح روان شناختی، اختلالات خلقی، ناامیدی، نشخوار فکری و نقص در تنظیم هیجان، از مهم ترین پیش بینی کننده های افکار و رفتارهای خودکشی هستند. همچنین، حساسیت به طرد و تجربه درد اجتماعی به عنوان سازه های کلیدی بین فردی، در تشدید رنج روانی و سوق دادن فرد به رفتارهای خودآسیب رسان نقش دارند. نظریه بین فردی خودکشی و مدل یکپارچه انگیزشی_ارادی نیز نشان می دهند که تعامل میان تعلق پذیری ناکام، بار ادراک شده و توانایی اکتسابی، مسیر گذار از افکار به اقدام را تبیین می کند. در نهایت، عوامل اجتماعی_اقتصادی نظیر فقر، بیکاری و انزوای اجتماعی، به عنوان بسترهای تشدیدکننده خطر شناسایی شدند. این یافته ها بر ضرورت اتخاذ رویکردهای چندبعدی در پیشگیری و مداخله تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

خودکشی ، عوامل خطر ، حساسیت به طرد ، نظریه بین فردی ، مدل IMV ، افسردگی.