واکاوی چالش های پیاده سازی مدل های ترکیبی در نظام آموزشی ایران

هدف این پژوهش، واکاوی تجربه های زیسته یک دانشجومعلم در فرایند شکل گیری هویت حرفه ای و فهم «چگونگی معلمی کردن» در بستر کارورزی ۲ بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش اقدام پژوهی انجام شد و داده ها از طریق ثبت، بازخوانی و تحلیل تجربه های آموزشی دانشجومعلم در موقعیت های واقعی تدریس گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت و در نتیجه، ۱۱۹ کد باز، ۱۰ کد محوری و ۳ کد گزینشی استخراج شد. یافته ها نشان داد که تجربه های زیسته دانشجومعلم در سه کد گزینشی اصلی سامان می یابد: «راهبرد نوآورانه آموزشی»، «نقش تسهیل گری معلم» و «نتایج یادگیری دانش آموز». در کد گزینشی نخست، سه محور «روش دانش آموزمحور»، «تعامل در فضای مجازی» و «تعمیق مفاهیم» نشان دادند که یادگیری زمانی معنادارتر و پایدارتر می شود که دانش آموز در فرایند یادگیری نقش فعال داشته باشد، آموزش با گفت وگو و تعامل همراه شود و مفاهیم در بستری ملموس، تدریجی و مسئله محور ارائه گردند. در کد گزینشی دوم، یعنی «نقش تسهیل گری معلم»، چهار محور «رشد حرفه ای معلم»، «طراحی آموزشی»، «مدیریت پویایی کلاس» و «بازطراحی ارزشیابی» بیانگر آن بود که معلم در فرایند کارورزی، از مجری صرف محتوا به طراح، هدایت گر و بازاندیش موقعیت های یادگیری تبدیل می شود. همچنین در کد گزینشی چهارم، شامل «توسعه شناختی»، «رشد عاطفی» و «شایستگی اجتماعی»، نتایج نشان داد که به کارگیری راهبردهای فعال و بازاندیشانه، نه تنها موجب تعمیق فهم، تقویت تحلیل و انتقال یادگیری می شود، بلکه اعتمادبه نفس، انگیزش، مسئولیت پذیری و توانایی همکاری دانش آموزان را نیز ارتقا می دهد. در مجموع، یافته های پژوهش نشان داد که «چگونگی معلمی کردن» در کارورزی ۲ بیش از آنکه حاصل انباشت دانش نظری باشد، برآمده از پیوند میان دانش محتوایی، دانش پداگوژیک و دانش فناورانه در موقعیت های واقعی تدریس و نیز حاصل بازاندیشی مستمر در کنش های آموزشی است. بر این اساس، پیشنهاد می شود در برنامه های کارورزی دانشگاه فرهنگیان، فرصت های ساختاریافته تری برای تامل ورزی، روایت نگاری، گفت وگوی حرفه ای و طراحی آموزشی مبتنی بر شواهد فراهم شود تا فرایند شکل گیری هویت حرفه ای دانشجومعلمان تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

کارورزی ۲ ، اقدام پژوهی ، هویت حرفه ای معلم ، راهبرد نوآورانه آموزشی ، تسهیل گری معلم ، بازاندیشی حرفه ای.