نقش کیفیت خواب در سلامت روان و عملکرد شناختی نوجوانان و جوانان

خواب یکی از مهم ترین فرایندهای زیستی و روان شناختی است که نقش اساسی در حفظ سلامت روان، تنظیم هیجان و عملکرد مطلوب شناختی ایفا می کند. کاهش کیفیت خواب در سال های اخیر، به ویژه در میان نوجوانان و جوانان، به دلیل تغییر سبک زندگی، افزایش استفاده از فناوری های دیجیتال و فشارهای تحصیلی و اجتماعی، به یک مسئله مهم در حوزه سلامت تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کیفیت خواب در سلامت روان و عملکرد شناختی نوجوانان و جوانان انجام شد. این مطالعه به روش مروری تحلیلی و با بررسی پژوهش های منتشرشده بین سال های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ در پایگاه های علمی معتبر انجام گرفت. در مجموع، ۱۰ مقاله علمی مرتبط با موضوع انتخاب و یافته های آن ها مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کیفیت خواب مطلوب با کاهش نشانه های اضطراب، افسردگی و استرس، افزایش توانایی تنظیم هیجان و ارتقای بهزیستی روان شناختی همراه است. همچنین خواب کافی و باکیفیت از طریق تقویت فرآیندهای عصبی مرتبط با تثبیت حافظه، توجه، یادگیری و عملکردهای اجرایی، نقش مهمی در بهبود عملکرد شناختی ایفا می کند. در مقابل، خواب ناکافی یا بی کیفیت می تواند موجب کاهش تمرکز، ضعف حافظه کاری، افت عملکرد تحصیلی و افزایش آسیب پذیری روان شناختی شود. بر اساس یافته های پژوهش، توجه به بهداشت خواب و آموزش مهارت های مرتبط با تنظیم الگوی خواب می تواند به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه موثر برای ارتقای سلامت روان و توانایی های شناختی نوجوانان و جوانان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کیفیت خواب ، سلامت روان ، عملکرد شناختی ، نوجوانان و جوانان