نقش سبک های فرزندپروری در شکل گیری عزت نفس و سلامت روان نوجوانان

نوجوانی یکی از مهم ترین مراحل تحول روان شناختی است که در آن شکل گیری هویت، خودپنداره و عزت نفس با تغییرات گسترده هیجانی و اجتماعی همراه می شود. خانواده و به ویژه سبک تعامل والدین با نوجوان، می تواند در شکل گیری ارزیابی نوجوان از ارزشمندی خود و وضعیت سلامت روان او نقش داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک های فرزندپروری در شکل گیری عزت نفس و سلامت روان نوجوانان انجام شد. پژوهش حاضر از نوع مروری توصیفی تحلیلی بود. برای انجام مطالعه، پژوهش های خارجی منتشرشده در فاصله سال های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ درباره سبک های فرزندپروری، عزت نفس، سلامت روان و بهزیستی روان شناختی نوجوانان بررسی شدند. جست وجوی منابع با استفاده از پایگاه ها و ناشران علمی بین المللی انجام گرفت و پس از بررسی ارتباط موضوعی، کیفیت علمی و معیارهای ورود و خروج، ۱۰ منبع علمی به عنوان منابع اصلی انتخاب و یافته های آنها به شیوه توصیفی و مقایسه ای تحلیل شد. بررسی مطالعات نشان داد که سبک فرزندپروری مقتدرانه و ابعاد مثبت فرزندپروری، از جمله حمایت عاطفی، پاسخگویی و کنترل رفتاری مناسب، عموما با عزت نفس بالاتر و پیامدهای مطلوب تر سلامت روان نوجوانان ارتباط دارند. در مقابل، کنترل روان شناختی، سخت گیری افراطی و برخی الگوهای فرزندپروری مستبدانه و غفلت گرایانه با عزت نفس پایین تر و افزایش آسیب پذیری روان شناختی همراه بودند. همچنین شواهد نشان داد که عزت نفس می تواند یکی از مسیرهای مهم ارتباط میان تجربه فرزندپروری و سلامت روان نوجوانان باشد؛ به گونه ای که حمایت والدین با عزت نفس بالاتر و علائم افسردگی کمتر و کنترل روان شناختی با عزت نفس پایین تر و علائم افسردگی بیشتر ارتباط دارد. علاوه بر این، برخی مطالعات نشان داده اند که عواملی مانند تصویر بدنی نیز می توانند در رابطه میان سبک های تربیتی والدین و عزت نفس نوجوانان نقش داشته باشند . یافته های پژوهش نشان می دهد که کیفیت فرزندپروری، به ویژه ایجاد تعادل میان حمایت عاطفی، ساختار و استقلال، می تواند با شکل گیری عزت نفس و سلامت روان مطلوب تر در نوجوانان همراه باشد. بر این اساس، آموزش والدین درباره فرزندپروری حمایتگر و مقتدرانه، تقویت ارتباط والد نوجوان و کاهش کنترل روان شناختی می تواند در برنامه های ارتقای سلامت روان نوجوانان مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سبک های فرزندپروری ، عزت نفس ، سلامت روان ، نوجوانان