اثربخشی هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کارکردهای اجرایی، توجه انتخابی و عملکرد ریاضی دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کارکردهای اجرایی، توجه انتخابی و عملکرد ریاضی دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهرستان شهرکرد انجام شد. این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را کلیه دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهرستان شهرکرد در نیمه دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تشکیل می دادند که از میان آن ها، ۴۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه کارکردهای اجرایی (جیوآ و همکاران، ۲۰۰۰)، آزمون توجه انتخابی d۲ (بریکنکمپ، ۲۰۰۲) و نمرات عملکرد ریاضی (نیم سال اول و دوم) در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون استفاده شد. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای تحت مداخله هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اساس پروتکل اسمالی (۲۰۱۹) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از تحلیل کواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و از طریق نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل از لحاظ ترکیب خطی متغیرهای وابسته تفاوت معناداری وجود دارد (۰۱/۰>P، ۷۳۵/۰=اندازه اثر). تحلیل های بین گروهی حاکی از آن بود که هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی به طور معناداری موجب بهبود کارکردهای اجرایی (۰۱/۰>P، ۵۱۸/۰=اندازه اثر)، افزایش توجه انتخابی (۰۱/۰>P، ۳۹۶/۰=اندازه اثر) و ارتقای عملکرد ریاضی (۰۱/۰>P، ۴۵۳/۰=اندازه اثر) در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. همچنین، مداخله بر تمامی ابعاد هشت گانه کارکردهای اجرایی شامل بازداری، انتقال توجه، کنترل هیجانی، آغازگری، حافظه کاری، برنامه ریزی، سازماندهی مواد و بازبینی اثربخش بود (۰۱/۰>P) که بیشترین اندازه اثر به ترتیب در حافظه کاری (۵۳۲/۰) و سازماندهی مواد (۵۱۲/۰) مشاهده شد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی به عنوان یک مداخله تلفیقی و کم هزینه، از قابلیت لازم برای بهبود زیرساخت های شناختی یادگیری و ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی برخوردار است. دلالت های نظری و کاربردی این یافته ها برای نظام های آموزشی، معلمان و متخصصان حوزه سلامت روان مدرسه مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ، کارکردهای اجرایی ، توجه انتخابی ، عملکرد ریاضی