کاربرد رسانه های آموزشی دیجیتال در شکل گیری سواد رسانه ای دبیران

مقدمه و هدف: توسعه شتابان فناوری های دیجیتال، ماهیت حرفه ای معلمی و فرایند یاددهی–یادگیری را به طور بنیادین دگرگون کرده و سواد رسانه ای را به یکی از شایستگی های ضروری دبیران در عصر اطلاعات تبدیل کرده است. با وجود گسترش روزافزون رسانه های آموزشی دیجیتال، بسیاری از معلمان صلاحیت کافی برای بهره گیری اثربخش از این ابزارها را کسب نکرده اند و پیوند میان کاربرد این رسانه ها با شکل گیری سواد رسانه ای دبیران کمتر به صورت نظام مند بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کاربرد رسانه های آموزشی دیجیتال در شکل گیری سواد رسانه ای دبیران انجام شده است.روش: این پژوهش از نوع مروری بوده و با روش روایتی–تحلیلی انجام شده است. برای گردآوری منابع فارسی از پایگاه های نورمگز، سیویلیکا، مگیران و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، و برای منابع بین المللی از پایگاه هایی نظیر ScienceDirect و Google Scholar استفاده شد. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، منابع منتخب با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی و در قالب محورهای اصلی سازمان دهی شدند.یافته ها: یافته ها نشان داد سواد رسانه ای دبیران وضعیتی نامتوازن دارد؛ به گونه ای که مهارت آنان در ابزارهای ارتباطی روزمره بالاست، اما در کاربست نرم افزارهای تخصصی، تحلیل نقادانه محتوا و مدیریت منابع دیجیتال ضعف دارند. همچنین کیفیت و ساختار محتوای برنامه های درسی، نقش تعیین کننده ای در این فرایند ایفا می کند و کاربرد رسانه های دیجیتال تنها در صورتی به ارتقای سواد رسانه ای می انجامد که به شکل تعاملی و تجربه محور— نه صرفا منفعلانه— به کار گرفته شود. در کنار این یافته ها، چالش هایی از قبیل ناهماهنگی محتوای دوره های تربیت معلم با نیازهای واقعی دبیران و ضعف آموزش ضمن خدمت هدفمند نیز شناسایی شد.نتیجه گیری: کاربرد رسانه های آموزشی دیجیتال به عنوان عاملی مهم در شکل گیری سواد رسانه ای دبیران عمل می کند، اما این نقش خودکار نیست و در گرو طراحی آگاهانه محتوا، آموزش مستمر معلمان و فراهم سازی زیرساخت های حمایتی مناسب است. پیشنهاد می شود نظام آموزشی با بازنگری محتوای دوره های تربیت معلم و طراحی دوره های ضمن خدمت کاربردی، زمینه ارتقای سواد رسانه ای دبیران را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

رسانه های آموزشی دیجیتال ، سواد رسانه ای ، دبیران ، محتوای برنامه درسی ، فناوری آموزشی