نقش فعالیت بدنی و ورزش بر عملکرد شناختی و یادگیری ریاضی دانش آموزان: یک مطالعه مروری

زمینه و هدف: فعالیت بدنی و ورزش، افزون بر تاثیرات شناخته شده بر سلامت جسمانی، در دهه های اخیر به عنوان یکی از عوامل موثر بر عملکرد شناختی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، به ویژه در درس ریاضی، مورد توجه پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر، مرور نظام مند شواهد تجربی موجود درباره رابطه فعالیت بدنی مدرسه محور با عملکرد شناختی و یادگیری ریاضی دانش آموزان و تبیین مکانیسم های زیستی-شناختی زیربنایی این رابطه است.روش: در این مطالعه مروری روایتی، پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی و بین المللی با کلیدواژه های فعالیت بدنی، عملکرد شناختی، کارکردهای اجرایی و پیشرفت ریاضی جست وجو شد و پژوهش های مروری نظام مند، فراتحلیل ها و کارآزمایی های تصادفی شده کنترل دار منتشرشده در مجلات نمایه شده انتخاب و تحلیل شدند.یافته ها: شواهد حاصل از فراتحلیل های اخیر نشان می دهد که فعالیت بدنی مدرسه محور، به ویژه با شدت متوسط تا شدید و طول مدت شش ماه یا بیشتر، اثر مثبت و معناداری بر عملکرد ریاضی دانش آموزان دارد. این اثر عمدتا از طریق بهبود کارکردهای اجرایی مغز، شامل حافظه فعال، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی، و نیز از طریق سازوکارهای عصب زیست شناختی مانند افزایش جریان خون مغزی و ترشح عامل نوروتروفیک مشتق از مغز تبیین می شود.نتیجه گیری: با توجه به شواهد به دست آمده، گنجاندن برنامه های فعالیت بدنی ساختاریافته در برنامه درسی مدارس، به ویژه در قالب یادگیری تلفیقی حرکت و ریاضی، می تواند راهبردی موثر و کم هزینه برای ارتقای عملکرد شناختی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی باشد.

کلیدواژه ها:

فعالیت بدنی ، ورزش ، عملکرد شناختی ، کارکردهای اجرایی ، یادگیری ریاضی ، دانش آموزان.