تحلیل پدیدارشناختی تجربه زیسته معلمان از به کارگیری هوش مصنوعی در فرایند تدریس

هدف این مقاله مروری، واکاوی پدیدارشناختی تجربه زیسته معلمان از به کارگیری هوش مصنوعی در فرایند تدریس است. با ظهور فناوری های زایای هوش مصنوعی مانند ChatGPT در سال ۲۰۲۲، تحولی بنیادین در عرصه آموزش و پرورش رخ داده که ماهیت تعاملات آموزشی، نقش های حرفه ای معلمان و پویایی های کلاس درس را به چالش کشیده است. با وجود رشد فزاینده پژوهش ها درباره کاربردهای فنی هوش مصنوعی در آموزش، همچنان شکاف قابل توجهی در درک عمیق از ادراکات، هیجانات و معانی ای که معلمان به تجارب خود با این فناوری ها نسبت می دهند، وجود دارد. این مقاله با رویکردی مروری و با بهره گیری از یافته های پژوهش های کیفی با روش پدیدارشناسی، به بررسی مضامین محوری ظهور یافته در تجارب معلمان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تجربه معلمان با هوش مصنوعی با دوسوگرایی شناختی-هیجانی همراه است؛ به گونه ای که در کنار ادراک فرصت هایی همچون افزایش کارایی، شخصی سازی یادگیری و حمایت از خلاقیت، نگرانی های عمیقی درباره تهدید استقلال حرفه ای، کاهش تفکر انتقادی، مسائل اخلاقی و بی ریشگی در باورهای تربیتی نیز وجود دارد. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که معلمان در فرایندی آزمون-و-خطا، با فقدان سیاست های نهادی شفاف و توسعه حرفه ای هدفمند، به دنبال بازتعریف هویت حرفه ای خود در مواجهه با این «همکار» مصنوعی جدید هستند. این مقاله نتیجه گیری می کند که برای گذار از رویکردهای ابزاری و سطحی به یکپارچه سازی هوش مصنوعی در آموزش، لازم است تا سیاست گذاران و برنامه ریزان درسی، به جای تمرکز صرف بر قابلیت های فنی، به ابعاد انسانی، عاطفی و وجودی این پدیده توجه کرده و بسترهای لازم برای گفت وگوی باز، آموزش سواد دیجیتال انتقادی و حمایت نظام مند از معلمان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، پدیدارشناسی ، تجربه زیسته معلمان ، فناوری های زایا ، هویت حرفه ای معلم