تحلیل نقش کارکردهای اجرایی مغز (Executive Functions) در پیش بینی موفقیت تحصیلی و خودتنظیمی یادگیری در دانش آموزان

کارکردهای اجرایی مغز به عنوان مجموعه ای از فرآیندهای شناختی سطح بالا، نقش بنیادین در تنظیم رفتار، کنترل توجه، برنامه ریزی، حل مسئله و نظارت بر عملکرد ایفا می کنند. این کارکردها که شامل مهارت هایی مانند بازداری پاسخ، حافظه فعال، انعطاف پذیری شناختی، برنامه ریزی و سازماندهی هستند، زیربنای بسیاری از توانایی های تحصیلی و یادگیری موثر محسوب می شوند. مقاله حاضر با رویکرد مروری و با هدف تحلیل نقش کارکردهای اجرایی مغز در پیش بینی موفقیت تحصیلی و خودتنظیمی یادگیری در دانش آموزان تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که کارکردهای اجرایی با موفقیت تحصیلی در حوزه های مختلف از جمله ریاضیات، زبان و علوم رابطه مثبت و معناداری دارند و به عنوان پیش بینی کننده های قوی برای عملکرد تحصیلی عمل می کنند. همچنین، این کارکردها از طریق مکانیسم های متنوعی مانند تنظیم هیجانات، کنترل تکانه ها، حفظ توجه، مدیریت زمان و استفاده از راهبردهای یادگیری موثر، بر خودتنظیمی یادگیری تاثیر می گذارند. حافظه فعال به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های کارکردهای اجرایی، نقش کلیدی در پردازش اطلاعات، درک مطلب، حل مسئله و استدلال ریاضی ایفا می کند. بازداری پاسخ، انعطاف پذیری شناختی و برنامه ریزی نیز هر یک به نوبه خود در جنبه های خاصی از موفقیت تحصیلی و خودتنظیمی یادگیری نقش دارند. تاثیر مستقیم کارکردهای اجرایی بر خودتنظیمی یادگیری از این جهت حائز اهمیت است که خودتنظیمی نیز به نوبه خود بر موفقیت تحصیلی دانش آموزان تاثیر می گذارد. عوامل زمینه ای مانند محیط خانواده و روش های آموزشی نیز می توانند بر رشد کارکردهای اجرایی تاثیر بگذارند. نتیجه آنکه تقویت کارکردهای اجرایی مغز می تواند به عنوان راهبردی موثر برای ارتقای موفقیت تحصیلی و خودتنظیمی یادگیری در دانش آموزان به کار گرفته شود و برنامه های آموزشی و پرورشی باید به طور نظام مند به پرورش این کارکردها توجه داشته باشند.

کلیدواژه ها:

کارکردهای اجرایی مغز ، موفقیت تحصیلی ، خودتنظیمی یادگیری ، حافظه فعال ، بازداری پاسخ ، دانش آموزان