تاثیر استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوای تعاملی تاریخ بر افزایش درگیری شناختی و بصری دانش آموزان دبیرستانی

با توجه به تحول دیجیتال در عرصه آموزش و ظهور فناوری های نوین، این پژوهش با هدف بررسی تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) در تولید محتوای تعاملی تاریخ بر میزان درگیری شناختی (Cognitive Engagement) و درگیری بصری (Visual Engagement) دانش آموزان مقطع متوسطه دوم طراحی شده است.این مطالعه از نوع مروری سیستماتیک (Systematic Review) است که با جستجو در پایگاه های داده معتبر بین المللی و داخلی انجام پذیرفته است. تحلیل محتوای مطالعات منتخب نشان داده است که محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی، از جمله بازسازی های سه بعدی مکان های تاریخی، نقشه های تعاملی پویا و سناریوهای تصمیم گیری مبتنی بر هوش مصنوعی، منجر به افزایش معنادار درگیری بصری دانش آموزان می شود. این ابزارها با ارائه تصویرسازی های دقیق و جذاب، توجه بصری را به مدت طولانی تری نسبت به روش های سنتی (تصاویر ثابت کتاب درسی) حفظ می کنند. در سطح شناختی، یافته ها حاکی از آن است که تعامل دانش آموزان با محتوای هوشمند، فرآیندهای فکری عمیق تری مانند تحلیل علت و معلول، مقایسه روایات تاریخی و حل مسئله را تحریک می کند. به ویژه، قابلیت شخصی سازی محتوا توسط الگوریتم های هوشمند، باعث می شود تا هر دانش آموز با سرعت و سبک یادگیری خود درگیر مفاهیم پیچیده تاریخی شود که این امر مستقیما بر درگیری شناختی مثبت تاثیر می گذارد. نتایج پژوهش حاضر نشان داده است که ادغام هوش مصنوعی در تولید محتوای تاریخ، نه تنها به عنوان یک ابزار کمکی، بلکه به عنوان یک مبدل آموزشی عمل می کند که می تواند شکاف میان انتزاعیات تاریخ و درک عینی دانش آموزان را کاهش دهد. افزایش همزمان درگیری بصری و شناختی، نشان دهنده اثربخشی این فناوری در یادگیری عمیر مفاهیم است. با این حال، موفقیت این رویکرد نیازمند توانمندسازی حرفه ای دبیران تاریخ برای طراحی پرامپت های دقیق و نقد محتوای تولید شده است. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی زیرساخت های لازم برای دسترسی عادلانه به این فناوری ها را فراهم آورند و در برنامه های درسی، بر سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی در مواجهه با محتوای تولید شده تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش تاریخ ، محتوای تعاملی ، درگیری شناختی ، درگیری بصری ، یادگیری دیجیتال ، دبیرستان