اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (mbct) بر پیشگیری از عود افسردگی

مقدمه: افسردگی اساسی یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روانپزشکی در سراسر جهان است که با نرخ بالای عود و بازگشت مجدد همراه می باشد. علی رغم پیشرفت های قابل توجه در درمان های دارویی و روان درمانی، هنوز درصد قابل توجهی از بیماران پس از بهبودی اولیه، حداقل یک دوره عود را تجربه می کنند. درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) به عنوان یک رویکرد روان درمانی نسل سوم، با تلفیق اصول درمان شناختی رفتاری با تمرینات ذهن آگاهی شرقی، در دو دهه اخیر توجه گسترده پژوهشگران حوزه سلامت روان را به خود جلب کرده است. هدف این مقاله مروری جامع، بررسی نظام مند شواهد موجود در مورد اثربخشی MBCT بر پیشگیری از عود افسردگی، تحلیل مکانیسم های زیربنایی اثرگذاری این درمان، و ارائه چشم اندازی از کاربردهای بالینی آن در جمعیت های مختلف است. روش: این مطالعه به روش مروری روایتی و با جستجوی گسترده در پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی (سیویلیکا، مگیران، علم نت) و خارجی (PubMed، Scopus، Web of Science) با کلیدواژه های «درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی»، «MBCT»، «پیشگیری از عود افسردگی»، «اختلال افسردگی اساسی»، و «ذهن آگاهی» در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. از میان ۲۸۰ مقاله اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود (مطالعات تجربی با گروه کنترل، پیگیری حداقل ۶ ماه، تشخیص بالینی افسردگی اساسی بر اساس DSM) و خروج (مطالعات تک موردی، مقالات غیرمروری)، نهایتا ۷۲ مطالعه کارآزمایی تصادفی کنترل شده و ۱۵ فراتحلیل وارد بررسی شدند.

کلیدواژه ها:

درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی ، MBCT ، پیشگیری از عود ، افسردگی اساسی ، نشخوار فکری ، عدم تمرکززدایی شناختی