بررسی تاثیر آموزش تفکر مثبت واقع بینانه بر امید تحصیلی و انگیزش پیشرفت دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش تفکر مثبت واقع بینانه بر امید تحصیلی و انگیزش پیشرفت دانش آموزان انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه مدارس شهرستان صحنه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که از میان آن ها تعداد ۶۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و پس از همتاسازی به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۶۰ تا ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش تفکر مثبت واقع بینانه مبتنی بر اصول روان شناسی مثبت نگر، بازسازی شناختی، هدف گذاری تحصیلی، شناسایی نقاط قوت فردی و اصلاح افکار ناکارآمد قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل در طول اجرای پژوهش آموزش خاصی دریافت نکرد و برنامه عادی آموزشی مدرسه را ادامه داد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه امید تحصیلی اسنایدر، هریس و همکاران (۱۹۹۱) و پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس (۱۹۷۰) بود. داده های گردآوری شده با استفاده از روش های آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) و تحلیل کوواریانس تک متغیری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد آموزش تفکر مثبت واقع بینانه تاثیر معناداری بر افزایش امید تحصیلی دانش آموزان داشته است (p<۰.۰۱, η²=۰.۵۰)؛ به گونه ای که دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، پس از دریافت آموزش، سطح بالاتری از هدفمندی تحصیلی، باور به دستیابی به موفقیت و توانایی ایجاد مسیرهای موثر برای رسیدن به اهداف آموزشی را نشان دادند. همچنین یافته ها نشان داد آموزش تفکر مثبت واقع بینانه موجب افزایش معنادار انگیزش پیشرفت دانش آموزان شده است (p<۰.۰۱, η²=۰.۴۷) و این آموزش توانسته است میزان تلاش هدفمند، پشتکار، تمایل به موفقیت و نگرش سازنده نسبت به چالش های تحصیلی را در دانش آموزان ارتقا دهد. علاوه بر این، نتایج تحلیل کلی پژوهش نشان داد اثر آموزش تفکر مثبت واقع بینانه بر مجموعه متغیرهای وابسته پژوهش معنادار بوده است (p<۰.۰۱, β=۰.۴۸). یافته های پژوهش حاضر با نتایج مطالعات پیشین در زمینه روان شناسی مثبت نگر، آموزش مهارت های شناختی مثبت و نقش باورهای سازنده در بهبود پیامدهای تحصیلی همسو است و نشان می دهد آموزش تفکر مثبت واقع بینانه می تواند به عنوان یک مداخله آموزشی موثر برای تقویت امید تحصیلی و افزایش انگیزش پیشرفت دانش آموزان دوره متوسطه مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، پیشنهاد می شود مدارس و مراکز آموزشی با بهره گیری از برنامه های مبتنی بر روان شناسی مثبت نگر، زمینه رشد توانمندی های شناختی و انگیزشی دانش آموزان را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

آموزش تفکر مثبت واقع بینانه ، امید تحصیلی ، انگیزش پیشرفت ، دانش آموزان