طراحی و ارزیابی الگوی آموزشی پژوهش محور در مدیریت آموزشی با تاکید بر اقدام پژوهی و رهبری یادگیرنده

پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارزیابی الگوی آموزشی پژوهش محور در مدیریت آموزشی با تاکید بر اقدام پژوهی و رهبری یادگیرنده انجام شد. پژوهش از نوع کاربردی توسعه ای و نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و استفاده از داده های کمی و کیفی بود. جامعه آماری شامل کلیه مدیران آموزشی مدارس ابتدایی و متوسطه شهرستان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که تعداد آن ها تقریبا ۴۰۰ نفر برآورد شد و بر اساس جدول مورگان، ۲۰۰ نفر به روش تصادفی طبقه ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه شایستگی های پژوهشگری مدیران طراحی شده بر اساس شون ۱۹۸۳ و موسوی ۱۴۰۱، پرسشنامه رهبری یادگیرنده بر اساس مدل سنگه ۱۹۹۰ و رضایی ۱۳۹۷ و همچنین مصاحبه ساختاریافته و مشاهده مشارکتی بود. دوره آموزشی طراحی شده شامل ۱۲ جلسه ۳ ساعته با ترکیب آموزش نظری، کارگاه عملی و اجرای چرخه های اقدام پژوهی بود و مدیران در طول دوره مسائل واقعی مدارس خود را شناسایی کرده و برنامه های عملی برای بهبود آن ها طراحی و اجرا کردند. داده های کمی با استفاده از نرم افزار آماری و آزمون t وابسته و تحلیل پیش و پس آزمون و داده های کیفی با روش تحلیل محتوای تماتیک تحلیل شدند. نتایج نشان داد اجرای الگوی آموزشی پژوهش محور باعث افزایش معنادار شایستگی های پژوهشگری شامل تشخیص مسائل واقعی مدرسه، طراحی و اجرای اقدام پژوهی، جمع آوری و تحلیل داده ها و ارائه راهکارهای عملی با (p<۰.۰۱, η²≈۰.۳۵) و همچنین ارتقای مهارت های رهبری یادگیرنده شامل هدایت تیم آموزشی، نهادینه سازی یادگیری سازمانی، تصمیم گیری مبتنی بر شواهد و مشارکت فعال کارکنان با (p<۰.۰۱, η²≈۰.۳۶) شده است. تحلیل داده های کیفی و مطالعات موردی نیز نشان داد که مدیران پس از دوره اعتماد به نفس و توانمندی بیشتری در مدیریت مسائل واقعی، هدایت تیم ها و اجرای پروژه های بهبود کیفیت آموزشی کسب کرده اند و تغییرات عملکرد واقعی مدارس از جمله کاهش غیبت دانش آموزان، ارتقای کیفیت تدریس، بهبود دقت ارزیابی پیشرفت و افزایش مشارکت معلمان مشاهده شده است.

کلیدواژه ها:

الگوی آموزشی پژوهش محور ، مدیریت آموزشی ، اقدام پژوهی ، رهبری یادگیرنده