بررسی تاثیر ثبات روانی خانواده بر سلامت روان، خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ثبات روانی خانواده بر سلامت روان، خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی شهرستان ماهنشان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دوره ابتدایی مدارس شهرستان ماهنشان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که تعداد آن ها بر اساس آمار تقریبی آموزش و پرورش حدود ۲۲۰۰ نفر برآورد شد. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعیین گردید که با توجه به شرایط اجرایی پژوهش، تعداد ۲۵۰ نفر از دانش آموزان به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه عملکرد خانواده مک مستر اپشتاین، بالدوین و بیشاپ (۱۹۸۳) برای سنجش ثبات روانی خانواده، پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر (۱۹۷۹) برای ارزیابی سلامت روان، مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر و همکاران (۱۹۸۲) برای سنجش خودکارآمدی و همچنین میانگین نمرات ثبت شده در کارنامه تحصیلی دانش آموزان به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی بود. داده های پژوهش با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که ثبات روانی خانواده با سلامت روان دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری دارد (p<۰.۰۱, β=۰.۶۸)، همچنین بین ثبات روانی خانواده و خودکارآمدی دانش آموزان رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد (p<۰.۰۱, β=۰.۵۹). یافته ها همچنین بیانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین ثبات روانی خانواده و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بود (p<۰.۰۱, β=۰.۵۱). نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که ثبات روانی خانواده توانسته است ۵۵/۷ درصد از واریانس متغیرهای مورد مطالعه را تبیین کند (R²=۰.۵۵۷, p<۰.۰۱). به طور کلی یافته های پژوهش حاکی از آن بود که وجود محیط خانوادگی باثبات، حمایت گر و برخوردار از امنیت روانی می تواند نقش موثری در ارتقای سلامت روان، افزایش احساس خودکارآمدی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا کند. بر این اساس، توجه به بهبود روابط خانوادگی، ارتقای سلامت روان والدین و تقویت تعاملات مثبت میان اعضای خانواده می تواند به عنوان یکی از راهبردهای موثر در ارتقای وضعیت روان شناختی و آموزشی دانش آموزان مورد توجه خانواده ها، مشاوران، مدارس و برنامه ریزان آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ثبات روانی خانواده ، سلامت روان ، خودکارآمدی ، پیشرفت تحصیلی