بررسی رابطه ابعاد هویت با گرایش به مصرف مواد

هدف: گرایش به مصرف مواد در نوجوانان یکی از مهم ترین آسیب های اجتماعی و روان شناختی است که عوامل فردی و خانوادگی متعددی در شکل گیری آن نقش دارند. از جمله این عوامل، ابعاد هویت به عنوان یکی از مولفه های اساسی رشد شخصیت، می تواند در افزایش یا کاهش گرایش به مصرف مواد موثر باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه ابعاد هویت با گرایش به مصرف مواد در نوجوانان دارای پدر مصرف کننده مواد انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل ۱۲۱۰ نوجوان دارای پدر مصرف کننده مواد در شهر شیراز بود که از میان آنان، ۲۱۹ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه سبک های هویت بنیون و آدامز و پرسشنامه آمادگی به اعتیاد وید و بوچر استفاده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ و با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بین نمره کل هویت و مولفه های هویت به تعویق افتاده، هویت پیشرفته و هویت زودشکل گرفته با گرایش به مصرف مواد رابطه منفی و معنادار وجود دارد، در حالی که هویت آشفته با گرایش به مصرف مواد رابطه مثبت و معناداری داشت. همچنین، ابعاد هویت توانستند ۲۸ درصد از واریانس گرایش به مصرف مواد را تبیین کنند و به عنوان پیش بینی کننده های معنادار این متغیر شناخته شوند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد که برخورداری از هویت منسجم و پخته می تواند نقش محافظتی در برابر گرایش به مصرف مواد ایفا کند، در حالی که آشفتگی هویتی زمینه ساز افزایش رفتارهای پرخطر از جمله مصرف مواد است. بنابراین، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی و مداخلات روان شناختی با هدف تقویت هویت یابی و ارتقای خودشناسی در نوجوانان، به ویژه نوجوانان دارای والدین مصرف کننده مواد، می تواند در پیشگیری از گرایش به مصرف مواد موثر باشد.

کلیدواژه ها:

هویت ، ابعاد هویت ، گرایش به مصرف مواد ، نوجوانان ، اعتیاد