شکاف دیجیتال میان معلمان و دانش آموزان و تاثیر آن بر کیفیت آموزش

پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه شکاف دیجیتال میان معلمان و دانش آموزان و تاثیر آن بر کیفیت آموزش طراحی و اجرا شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–همبستگی با رویکرد کمی است که در آن شکاف دیجیتال به عنوان متغیر مستقل سه سطحی (دسترسی، مهارت و بهره مندی)، کیفیت آموزش به عنوان متغیر وابسته چهاربعدی (تعامل کلاسی، اثربخشی روش های تدریس، انگیزش و مشارکت، و عدالت آموزشی)، و متغیرهای میانجی (دانش محتوایی–آموزشی–فناورانه معلمان، خودتنظیمی و سواد دیجیتال دانش آموزان) و تعدیل گر زمینه ای در چارچوبی یکپارچه بررسی شدند. جامعه آماری شامل معلمان و دانش آموزان دوره متوسطه دوم در مدارس دولتی و غیردولتی شهرهای منتخب بود که نمونه گیری با روش خوشه ای چندمرحله ای و طبقه ای نسبتی انجام شد و حجم نمونه بر پایه فرمول کوکران و توصیه های روش شناختی مدل یابی معادلات ساختاری تعیین گردید. داده ها با پرسش نامه محقق ساخته در چهار بخش (اطلاعات زمینه ای، شکاف دیجیتال، کیفیت آموزش و متغیرهای میانجی) و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شد و روایی محتوایی، سازه و همگرا و پایایی ابزار با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید گردید. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS در دو سطح توصیفی و استنباطی، شامل آزمون t مستقل، تحلیل واریانس چندمتغیره، مدل یابی معادلات ساختاری، آزمون بوت استرپ برای بررسی نقش میانجی، تحلیل چندگروهی برای بررسی نقش تعدیل گر و رگرسیون سلسله مراتبی انجام شد. یافته ها نشان داد که شکاف دیجیتال، سازه ای سه سطحی و چندبعدی است و میان معلمان و دانش آموزان در هر سه سطح تفاوت معنادار وجود دارد؛ دانش آموزان در مهارت های فنی و استفاده از رسانه های اجتماعی برتر بودند، در حالی که معلمان در سواد اطلاعاتی و استفاده آموزشی از فناوری برتری داشتند. شکاف دیجیتال اثر منفی معناداری بر کیفیت آموزش داشت و این اثر از طریق دانش محتوایی–آموزشی–فناورانه معلمان، خودتنظیمی و سواد دیجیتال دانش آموزان میانجی می شد. شکاف بهره مندی قوی ترین پیش بینی کننده کیفیت آموزش بود و رابطه شکاف دیجیتال و کیفیت آموزش در مناطق کمتر برخوردار قوی تر از مناطق برخوردار بود. بر این اساس، کاهش شکاف دیجیتال نیازمند مداخله هم زمان در سطوح سیاست گذاری، توسعه حرفه ای معلمان، برنامه درسی، توانمندسازی دانش آموزان و حمایت مدرسه و خانواده است.

کلیدواژه ها:

شکاف دیجیتال ، کیفیت آموزش ، سواد دیجیتال ، دانش محتوایی–آموزشی–فناورانه ، خودتنظیمی یادگیری ، عدالت آموزشی