تحلیل موانع و راهکارهای اجرای برنامه های ورزش صبحگاهی در مدارس: یک مرور نظامند

هدف : هدف این مطالعه، مرور نظام مند پژوهش های انجام شده درباره موانع و راهکارهای اجرای برنامه های ورزش صبحگاهی در مدارس و شناسایی و طبقه بندی عوامل مدیریتی، سازمانی، انسانی و محیطی موثر بر اجرای موفق و پایدار این برنامه ها است. روش پژوهش: این پژوهش از نوع مرور نظام مند است که با جست وجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی داخلی شامل سیویلیکا (Civilica)، جهاد دانشگاهی (SID)، مگ ایران (Magiran)، ایران داک (IranDoc) و نورمگز (Noormags) طی سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ و پایگاه های اطلاعاتی خارجی شامل Web of Science (ISI)، Scopus، Google Scholar، Elsevier، ISC و ScienceDirect طی سال های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶ انجام خواهد شد. مطالعات مرتبط با موانع، عوامل موثر و راهکارهای اجرای برنامه های ورزش صبحگاهی و برنامه های مشابه فعالیت بدنی مدرسه محور، بر اساس معیارهای ورود و خروج تعیین شده، شناسایی، غربالگری و بررسی خواهند شد. سپس موانع و راهکارهای گزارش شده در مطالعات، استخراج، مقایسه و در طبقات مفهومی مرتبط با مدیریت، سازمان، نیروی انسانی، منابع و محیط مدرسه دسته بندی خواهند شد. یافته ها: بررسی مطالعات نشان می دهد اجرای برنامه های ورزش صبحگاهی در مدارس با مجموعه ای از موانع مدیریتی، سازمانی، انسانی و محیطی مواجه است. ضعف حمایت و پیگیری مدیران، کمبود زمان و فضای مناسب، محدودیت منابع و امکانات، ضعف هماهنگی میان عوامل مدرسه، مشارکت ناکافی معلمان و دانش آموزان، کمبود آموزش و توانمندسازی کارکنان و ضعف سازوکارهای نظارت و ارزیابی، از جمله موانع مهم اجرای مستمر این برنامه ها هستند. در مقابل، تقویت حمایت و تعهد مدیران، برنامه ریزی و هماهنگی سازمانی، تامین منابع و امکانات مورد نیاز، اختصاص زمان و فضای مناسب، آموزش و توانمندسازی معلمان و کارکنان، افزایش مشارکت و انگیزش دانش آموزان، حمایت سیاستی و سازمانی و استقرار نظام منظم نظارت و ارزیابی، از جمله راهکارهای موثر برای بهبود اجرای برنامه های ورزش صبحگاهی و افزایش پایداری آن ها به شمار می روند. نتیجه گیری: بر اساس شواهد موجود، اجرای موفق و پایدار برنامه های ورزش صبحگاهی نیازمند توجه هم زمان به موانع و راهکارهای مدیریتی، سازمانی، انسانی و محیطی است. مدیریت و حمایت سازمانی، تامین منابع، مشارکت فعال عوامل مدرسه و ایجاد سازوکارهای مناسب برای برنامه ریزی، اجرا، نظارت و ارزیابی، از الزامات اساسی تداوم این برنامه ها محسوب می شوند. بنابراین، اتخاذ رویکردی نظام مند برای شناسایی و رفع موانع و تقویت راهکارهای اجرایی می تواند زمینه را برای استمرار و نهادینه شدن ورزش صبحگاهی در فعالیت های روزمره مدارس فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ورزش صبحگاهی ، مدارس ، موانع اجرا ، راهکارهای اجرایی ، عوامل مدیریتی ، مدیریت مدرسه ، فعالیت بدنی مدرسه محور ، مرور نظام مند.