بررسی رابطه آشنایی معلمان با مفاهیم هوش مصنوعی و کاهش اضطراب فناوری

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان آشنایی معلمان با مفاهیم هوش مصنوعی و کاهش اضطراب فناوری انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان دوره متوسطه شهر تهران بود و نمونه ای به حجم ۴۵۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه آشنایی با مفاهیم هوش مصنوعی مبتنی بر چارچوب Ng و همکاران (۲۰۲۱) و پرسشنامه استاندارد اضطراب فناوری گردآوری شد. روایی ابزارها از طریق روایی محتوایی و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چندگانه، آزمون t مستقل و تحلیل واریانس یک راهه در نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت.یافته ها نشان داد که سطح آشنایی معلمان با مفاهیم هوش مصنوعی در سطح متوسط (۱۲/۳ M =) و سطح اضطراب فناوری آنان در سطح بالاتر از متوسط (۵۸/۳ M =) قرار دارد. میان آشنایی با مفاهیم هوش مصنوعی و اضطراب فناوری، رابطه منفی و معنادار وجود داشت (r = -۰/۵۲، p < ۰/۰۰۱) و چهار بعد آشنایی با هوش مصنوعی روی هم رفته ۸/۳۲٪ از واریانس اضطراب فناوری را تبیین کردند. از میان این ابعاد، «دانش مفهومی» قوی ترین پیش بین کاهش اضطراب فناوری بود (β = -۰/۳۸). همچنین، جنسیت و سابقه تدریس نقش تعدیل کننده معنادار در این رابطه داشتند.نتیجه گیری کلی پژوهش آن است که آشنایی با مفاهیم بنیادین هوش مصنوعی، به ویژه دانش مفهومی، نقش کلیدی در کاهش اضطراب فناوری معلمان ایفا می کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه های توسعه حرفه ای بر آموزش مفاهیم زیربنایی هوش مصنوعی (نه صرفا آموزش ابزارها) تمرکز کنند و حمایت های روان شناختی هدفمند برای گروه های آسیب پذیرتر (معلمان زن، معلمان با سابقه تدریس بالا و معلمان رشته های علوم انسانی) فراهم شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سواد هوش مصنوعی ، اضطراب فناوری ، معلمان ، توسعه حرفه ای ، پذیرش فناوری