شناسایی استلزامات تربیتی مدرسه شاد مبتنی بر آموزه های اسلامی در دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی استلزامات تربیتی مدرسه شاد مبتنی بر آموزه های اسلامی در دوره ابتدایی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی است.. در مرحله کیفی، داده ها با استفاده از تحلیل مضمون منابع علمی شامل کتاب ها، مقالات، پایان نامه ها و اسناد معتبر داخلی و خارجی گردآوری و تحلیل شدند. سپس مضامین استخراج شده در قالب پرسشنامه محقق ساخته در اختیار خبرگان حوزه های فلسفه تعلیم و تربیت، برنامه ریزی درسی و مدیریت آموزشی قرار گرفت. خبرگان به روش نمونه گیری هدفمند از نوع ملاکی انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد شبکه کدهای مدرسه شاد مبتنی بر آموزه های اسلامی در دوره ابتدایی ایران شامل ۴۳۹ شاخص (مضامین پایه)، ۲۵ مولفه (مضامین سازمان دهنده) و ۶ بعد (مضامین فراگیر) است. ابعاد شناسایی شده عبارت اند از: تعالی معنوی و اخلاقی شامل ۴ مولفه و ۶۷ شاخص؛ تربیت شخصیتی و روانشناختی شامل ۵ مولفه و ۸۹ شاخص؛ زیست بوم و مدیریت کالبذی شامل ۴ مولفه و ۴۳ شاخص؛ و رهبری اخلاقی و فرهنگی سازی شامل ۳ مولفه و ۵۰ شاخص، روابط انسانی و تعاملات اجتماعی شامل ۴ مولفه و ۸۶ شاخص و برنامه ریزی آموزشی و پرورشی شاما ۵مولفه و ۱۰۴ شاخص. در گام بعد، بر اساس شبکه مضامین اعتبار یابی شده، استلزامات تربیتی تحقق مدرسه شاد مبتنی بر آموزه های اسلامی در دوره ابتدایی به شیوه استنتاجی استخراج گردید. یافته های پژوهش نشان داد که مدرسه شاد مبتنی بر آموزه های اسلامی، صرفا محیطی برای ایجاد هیجان و لذت زودگذر نیست، بلکه محیطی تربیتی است که در آن شادی و نشاط در پیوند با کرامت انسانی، معنویت، امید، آرامش، محبت، عدالت، امنیت روانی، رشد متوازن و تعالی انسان معنا می یابد. بر این اساس، تحقق مدرسه شاد در دوره ابتدایی مستلزم توجه به ابعاد و مولفه های مختلف تربیتی و فراهم سازی شرایط لازم در حوزه های معلم، مدیر و مدیریت مدرسه، برنامه درسی، محیط و فضای یادگیری، روش های تربیتی، ارزشیابی، خانواده و فرهنگ و روابط اجتماعی مدرسه است. همچنین نتایج پژوهش نشان می دهد که مدرسه شاد از منظر آموزه های اسلامی، مدرسه ای است که با ایجاد محیطی امن، محبت آمیز، عادلانه، مشارکت جو و معنادار، زمینه رشد همه جانبه دانش آموزان را در ابعاد شناختی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و معنوی فراهم می آورد. بنابراین، استلزامات تربیتی استخراج شده می تواند چارچوبی بومی و مبتنی بر ارزش های اسلامی برای سیاست گذاران، برنامه ریزان، مدیران و معلمان دوره ابتدایی در جهت بازاندیشی و تحقق مدرسه شاد فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

شادی ، مدرسه شاد ، آموزه های اسلامی ، استلزامات تربیتی.