نقش چت بات های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در پشتیبانی از معلمان و دانش آموزان

هدف و زمینه پژوهش: هدف این پژوهش، بررسی نقش چت بات های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در پشتیبانی از معلمان و دانش آموزان است. با گسترش سریع هوش مصنوعی در آموزش، چت بات ها به عنوان ابزاری مکمل برای شخصی سازی یادگیری، بازخورد فوری و کاهش بار کاری مطرح شده اند، اما شکاف پژوهشی درباره چگونگی و میزان اثربخشی آن ها، به ویژه در بافت آموزشی ایران، همچنان وجود دارد (Chiu et al., ۲۰۲۳; UNESCO, ۲۰۲۳).روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف بنیادی–کاربردی، از نظر ماهیت داده ها کیفی، و از نظر روش، مرور نظام مند با رویکرد تحلیلی–تفسیری است. گردآوری مطالب به روش کتابخانه ای و اسنادی از پایگاه های داخلی (نورمگز، مگیران، SID، ایرانداک) و خارجی (Google Scholar, Scopus, Web of Science, ERIC, ScienceDirect) در بازه ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ انجام شد. نمونه گیری هدفمند و معیارمحور بود و تحلیل یافته ها در سه سطح توصیفی، تحلیل مضمون بر اساس مدل براون و کلارک (Braun & Clarke, ۲۰۰۶) و تحلیل تفسیری–ترکیبی انجام گرفت. چارچوب PRISMA نیز برای شفافیت مراحل مرور به کار رفت (Page et al., ۲۰۲۱).نتایج: یافته ها نشان دادند چت بات ها در پنج بعد از معلمان (طراحی آموزشی، مدیریت کلاس، ارزشیابی، توسعه حرفه ای و کاهش بار کاری) و در پنج بعد از دانش آموزان (دسترسی به محتوا، یادگیری شخصی سازی شده، بازخورد فوری، انگیزش و مشارکت، و یادگیری خودتنظیم) پشتیبانی می کنند (Kasneci et al., ۲۰۲۳; Zhang & Aslan, ۲۰۲۱). با این حال، چالش هایی مانند نبود سواد هوش مصنوعی، حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، محدودیت های فرهنگی و زبانی، و خطر وابستگی بیش ازحد وجود دارد (Holmes et al., ۲۰۲۲). نتیجه گیری نهایی این است که چت بات ها در صورت طراحی انسان محور، ادغام هدفمند در برنامه درسی و پشتیبانی نهادی، می توانند به ارتقای کیفیت و عدالت آموزشی کمک کنند، اما جانشین معلم انسانی نیستند (Zawacki-Richter et al., ۲۰۱۹).

کلیدواژه ها:

چت بات آموزشی ، هوش مصنوعی در آموزش ، پشتیبانی از معلمان ، پشتیبانی از دانش آموزان ، یادگیری شخصی سازی شده ، سواد هوش مصنوعی