بررسی نقش برنامه درسی پنهان در مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان دوره اول متوسطه

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش برنامه درسی پنهان در مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه اول بود. برنامه درسی پنهان به عنوان مجموعه ای از پیامدهای غیررسمی، تعاملات روزمره و ارزش های ضمنی مدرسه، نقشی مهم در شکل گیری نگرش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل ۱۵۰ نفر از دانش آموزان دوره متوسطه اول بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته شامل دو بخش برنامه درسی پنهان و مسئولیت پذیری اجتماعی با مقیاس لیکرت پنج درجه ای بود. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه ۰.۸۹ به دست آمد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد میان برنامه درسی پنهان و مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r = ۰.۴۶, p < ۰.۰۱). همچنین ابعاد مختلف برنامه درسی پنهان شامل تعامل معلم–دانش آموز، فعالیت های گروهی، قوانین مدرسه و روابط اجتماعی، هرکدام رابطه ای مثبت و معنادار با مسئولیت پذیری اجتماعی داشتند که در این میان فعالیت های گروهی بیشترین نقش را ایفا کرد. نتایج رگرسیون بیانگر آن بود که ابعاد برنامه درسی پنهان در مجموع ۳۸ درصد از واریانس مسئولیت پذیری اجتماعی را تبیین می کنند. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت توجه آگاهانه به برنامه درسی پنهان می تواند زمینه ساز تقویت مسئولیت پذیری اجتماعی در دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، تعامل معلم و دانش آموز ، روابط اجتماعی ، قوانین مدرسه