بررسی تطبیقی چالش های برنامه ریزی درسی در نظام آموزشی ایران و اوکراین در زمان جنگ: ارائه الگوی مدیریت بحران در برنامه درسی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی چالش های برنامه ریزی درسی در نظام آموزشی ایران در جنگ ۴۰ روزه (اسفند ۱۴۰۴ - فروردین ۱۴۰۵) و نظام آموزشی اوکراین در جنگ (۲۰۲۲-۲۰۲۶) انجام شده است. روش پژوهش، مطالعه تطبیقی با رویکرد تحلیل اسناد و مرور نظام مند می باشد. جامعه پژوهش شامل کلیه اسناد رسمی، گزارش های بین المللی و مقالات علمی مرتبط با آموزش در زمان جنگ در دو کشور است که با استفاده از چک لیست محقق ساخته، داده های مورد نیاز از آنها استخراج گردید. یافته ها نشان می دهد که هر دو نظام آموزشی با چالش های مشترکی نظیر تعطیلی کامل مدارس، انتقال ناگهانی به آموزش مجازی، قطع گسترده اینترنت، افت شدید کیفیت یادگیری، آسیب های روانی دانش آموزان و معلمان، و تشدید نابرابری آموزشی مواجه بوده اند. با این حال، تفاوت های قابل توجهی در مدت زمان جنگ، میزان تخریب زیرساخت های فیزیکی، سطح برخورداری از فناوری های نوین آموزشی و نوع مدل آموزش اجراشده (کاملا مجازی در ایران و ترکیبی در اوکراین) بین دو کشور وجود دارد. بر اساس یافته ها، الگوی مدیریت بحران در برنامه درسی شامل سه مولفه اصلی «آمادگی و برنامه ریزی پیش بحران»، «حمایت های روانی-اجتماعی از یادگیرندگان و معلمان» و «انعطاف پذیری در محتوا و روش های آموزشی» تدوین گردید. نتیجه گیری می شود که نظام آموزشی ایران علی رغم چالش های متعدد، تجارب ارزشمندی در مدیریت آموزش در شرایط بحران کسب کرده و توجه به مولفه های الگوی ارائه شده می تواند به تدوین برنامه های درسی مقاوم در برابر بحران های آینده کمک نماید.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی ، جنگ ۴۰ روزه ایران ، آموزش در بحران ، آموزش مجازی ، مطالعه تطبیقی ، اوکراین