شیعه در تمدن اسلامی چه نقشی داشت؟

علما و دانشمندانی که در زمینه تمدن کتاب نوشته اند،همچنین نویسندگان لغت نامه ها و فرهنگ نامه ها،همگی معتقدند که تمدن از کلمه «مدینه » به معنای شهر گرفته شده و تمدن با مدنیت(شهرنشینی)هم معناست;اما در مفهوم اصطلاحی،به مرحله ای از زندگی بشر اطلاق می شود که بشر دارای پیشرفت و تحولی گردیده و ابزارمند شده باشد و با ایجاد تحول،به زندگی خود رفاه ببخشد.یکی از دانشمندان معاصر امریکایی می گوید:بشر تاکنون سه نوع تمدن داشته و سه مرحله را پشت سر گذاشته است:اول،زمانی که با کشاورزی آشنا شد.در این مرحله،بشر با ذخیره سازی و کشت زمین آشنایی پیدا کرد.لذا این مرحله را که تحولی در زندگی انسان به وجود آورد،«تمدن کشاورزی»می گویند.دوم،مرحله پس از آن است که «تمدن صنعتی»به وجود آمد.در این مرحله،بشر به صنعت دست یافت و برفولاد و آهن چیره گشت.سوم،تمدن زمان معاصر است که دوران «تمدن علم»است.در این دوره، هر کشوری که بیشتر از این نوع تمدن بهره مند باشد از سایرین جلوتر است.لذا می توان کشورها را نیز به تبع برخورداری از این نوع تمدن ها،به سه نوع تقسیم بندی نمود.تمدن می تواند دو جنبه داشته باشد:جنبه مادی و جنبه معنوی.جنبه مادی تمدن صنعت،کشاورزی،پیشرفت های علمی و مانند آن است که امروز دنیا به آن رسیده است.اما تمدن جنبه های معنوی هم می تواند داشته باشد و آن عبارت از رسیدن جامعه به همزیستی مسالمت آمیز است.این، نوع برتر تمدن است;یعنی فقط کافی نیست که بگوییم جامعه ای از نظر صنعتی پیشرفت دارد،(البته این هم تمدن است ولی تمدن مطلوب که انسان را خوشبخت سازد، نیست)تمدن مطلوب تمدنی است که در آن بشر به بلوغ فکری رسیده باشد;دست کم به این مرحله رسیده باشد که مزاحم دیگری نشود.این قسمت از تمدن با معنای لغوی و لفظ تمدن نیز بیشتر تناسب دارد.در لفظ مدینه،وجود فرهنگ نیز ضروری است;اما در جوامع بدوی و غیرمتمدن چنین چیزی وجود ندارد.لذا وقتی جامعه ای از بدویت به مدنیت می رسد می گویند به تمدن رسیده است.این نکته را باید اضافه کرد که درست است که تمدن به این دو قسم تقسیم می شود و قسم دوم مهمتر از قسم اول است.ولی در اصطلاح،وقتی سخن از تمدن به میان می آید بیشتر به جنبه های مادی آن توجه می شود;یعنی جامعه ای را متمدن می دانند که از نظر صنعتی پیشرفت کرده باشد.بنابراین لازم است در بحث ها این دو در کنار هم در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

:شیعه ، تشیع ، اسلام ، تاریخ ، مبارزات ، شهادت ، تمدن ، امام ، جامعه ، اندیشه های اسلامی