تبیین نقش تاب آوری شناختی در عملکرد تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه با نقش میانجی سلامت روان (مورد مطالعه: مقطع متوسطه اول منطقه ۳ شهر تهران)

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش تاب آوری شناختی در عملکرد تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه با میانجی گری سلامت روانی انجام شد. این مطالعه از نوع کاربردی بوده و روش تحقیق توصیفی-پیمایشی است . جامعه آماری پژوهش شامل ۴۰۰ دانش آموز مقطع متوسطه اول منطقه ۳ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، ۱۹۷ دانش آموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها از طریق سه پرسشنامه استاندارد عملکرد تحصیلی (درتاج، ۱۳۸۳)، تاب آوری شناختی (کونور و دیویدسون، ۲۰۰۳) و سلامت روان (گلدبرگ، ۱۹۷۲) جمع آوری شدند که روایی صوری، محتوایی و سازه (از طریق تحلیل عاملی تاییدی) و پایایی آن ها (با آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بالای ۰.۷) تایید شد. با استفاده از آزمون کلموگروف – اسمیرنوف مشخص شد توزیع داده ها غیرنرمال بوده و از آزمون های آماری پارامتریک برای بررسی فرضیه ها بهره گرفته شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و نرم افزارهای SPSS و PLS و انجام گرفت. نتایج نشان داد که تمامی فرضیه ها تایید شدند. فرضیه اصلی مبنی بر نقش میانجی گری سلامت روانی در رابطه بین تاب آوری شناختی و عملکرد تحصیلی با آماره T=۹.۷۷۱ و ضریب استاندارد ۰.۳۲ تایید شد. فرضیه های فرعی نیز نشان دادند که تاب آوری شناختی به طور مستقیم بر عملکرد تحصیلی (T=۱۲.۵۰۰، β=۰.۵۱۲)، سلامت روانی (T=۱۵.۰۵۰، β=۰.۶۵۰) و سلامت روانی بر عملکرد تحصیلی (T=۱۲.۴۲۱، β=۰.۴۹۳) تاثیر مثبت و معناداری دارد. شاخص های برازش مدل (GOF=۰.۴۱۵، CV Com=۰.۲۷۵، CV Red=۰.۱۸۸) نشان دهنده کیفیت بالای مدل بودند. این یافته ها بر اهمیت تقویت تاب آوری شناختی و سلامت روانی برای بهبود عملکرد تحصیلی تاکید دارند و پیشنهاد داده شد که مداخلات آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی و تنظیم هیجانی می توانند به ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان کمک کنند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شناختی ، عملکرد تحصیلی ، سلامت روانی.