تحلیل تاثیر حمایت های آموزشی و عاطفی معلمان بر خودکارآمدی، تاب آوری تحصیلی و پیشرفت آموزشی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر حمایت های آموزشی و عاطفی معلمان بر خودکارآمدی، تاب آوری تحصیلی و پیشرفت آموزشی دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان یک مدرسه در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ تشکیل دادند که از میان آنان ۱۲۰ نفر با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و در تحلیل نهایی وارد شدند. برای گردآوری داده ها از مقیاس حمایت آموزشی و عاطفی معلم، مقیاس خودکارآمدی تحصیلی، مقیاس تاب آوری تحصیلی و میانگین نمرات پیشرفت آموزشی دانش آموزان استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۹۱، ۰/۸۸ و ۰/۸۶ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل و در دو سطح توصیفی و استنباطی شامل ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و مدل یابی معادلات ساختاری بررسی شدند. نتایج نشان داد حمایت های آموزشی معلمان اثر مستقیم و معناداری بر خودکارآمدی تحصیلی (β=۰/۴۲، ۰۰۱/۰>P) و تاب آوری تحصیلی (β=۰/۲۹، ۰۰۱/۰>P) دارد؛ همچنین حمایت عاطفی معلمان نیز به طور معناداری خودکارآمدی (β=۰/۳۶، ۰۰۱/۰>P) و تاب آوری تحصیلی (β=۰/۳۸، ۰۰۱/۰>P) را پیش بینی کرد. خودکارآمدی تحصیلی نیز اثر مثبت و معناداری بر پیشرفت آموزشی داشت (β=۰/۳۱، ۰۰۱/۰>P)، در حالی که تاب آوری تحصیلی نیز پیش بینی کننده معنادار پیشرفت آموزشی بود (β=۰/۲۷، ۰۰۱/۰>P). مقدار R² برای خودکارآمدی ۰/۵۳، برای تاب آوری ۰/۴۹ و برای پیشرفت آموزشی ۰/۴۶ به دست آمد که نشان دهنده قدرت تبیین قابل قبول مدل بود. همچنین تحلیل اثرات غیرمستقیم نشان داد حمایت آموزشی از طریق خودکارآمدی و تاب آوری بر پیشرفت آموزشی اثر غیرمستقیم و معنادار دارد (β=۰/۲۱، ۰۰۱/۰>P) و حمایت عاطفی نیز از مسیر همین دو متغیر، اثر غیرمستقیم معناداری بر پیشرفت آموزشی نشان می دهد (β=۰/۲۰، ۰۰۱/۰>P). شاخص های برازش مدل در محدوده قابل قبول قرار داشتند و مدل پیشنهادی از برازش مناسبی با داده ها برخوردار بود. بر اساس یافته ها، حمایت معلم صرفا یک عامل مرتبط با تجربه عاطفی دانش آموز در مدرسه نیست، بلکه از طریق تقویت باور دانش آموز نسبت به توانایی های خود و افزایش ظرفیت او برای مواجهه سازنده با دشواری های تحصیلی، می تواند به بهبود پیامدهای آموزشی منجر شود. بنابراین، توجه نظام آموزشی به کیفیت تعامل معلم دانش آموز، ارائه بازخوردهای سازنده، حمایت هیجانی، ایجاد فرصت تجربه موفقیت و تقویت احساس شایستگی می تواند به عنوان یکی از راهبردهای موثر برای ارتقای خودکارآمدی، تاب آوری و پیشرفت آموزشی دانش آموزان مورد توجه مدیران و برنامه ریزان آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حمایت آموزشی معلم ، حمایت عاطفی معلم ، خودکارآمدی تحصیلی ، تاب آوری تحصیلی ، پیشرفت آموزشی ، تعامل معلم دانش آموز ، مدل یابی معادلات ساختاری