گذر از «آموزش دانای کل» به «تسهیل گری»: تغییر نقش معلم در دنیای دیجیتال

مقدمه و هدف: گسترش فناوری های نوین و انفجار اطلاعات در عصر دیجیتال، پارادایم سنتی آموزش مبنی بر «معلم به عنوان تنها مرجع و دانای کل» را با چالش های بنیادین روبه رو ساخته است. هدف از پژوهش حاضر، واکاوی فرآیند گذار از رویکرد انتقال محور به الگوی «تسهیل گری یادگیری» و بررسی پیامدهای این دگردیسی بر تعمیق سواد خواندن، تفکر انتقادی و تحقق آموزش فراگیر در محیط های آموزشی معاصر است.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و به شیوه مروری-تحلیلی نظام مند (Systematic Literature Review) انجام پذیرفت. جامعه تحلیلی شامل متون، نظریه ها و مطالعات تجربی معتبر پیرامون پداگوژی دیجیتال، نظریه های سازنده گرایی (Constructivism) و ارتباط گرایی (Connectivism) بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ بود که با روش تحلیل تماتیک (مضمونی) مورد واکاوی قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که تغییر نقش معلم از «سخنران محتوا» به «طراح و راهبر شناختی»، مولفه های کلیدی از جمله: داربست سازی یادگیری (Scaffolding)، طراحی محیط های یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL)، مدیریت بسترهای تعاملی، و تقویت مهارت های فرامعرفتی را در بر می گیرد. همچنین مشخص شد که تسهیل گری آموزشی به درک عمیق تر متون، ارتقای سواد خواندن انتقادی و شخصی سازی مسیرهای یادگیری برای دانش آموزان با نیازهای گوناگون می انجامد.نتیجه گیری: گذار موفق به نقش تسهیل گر نیازمند بازنگری در برنامه های آموزش و توانمندسازی معلمان است؛ در این الگو، فناوری جایگزین معلم نمی شود، بلکه جایگاه حرفه ای او را از پاسخ دهنده محض به پرسش انگیز، تسهیل کننده گفت وگوی علمی و حامی یادگیری خودراهبر ارتقا می دهد.

کلیدواژه ها:

تسهیل گری آموزشی ، نقش معلم ، پداگوژی دیجیتال ، سازنده گرایی ، سواد خواندن و درک عمیق ، آموزش فراگیر.