بررسی جایگاه علم در تصوف با تکیه بر آرای کشف المحجوب هجویری

مقاله حاضر به بررسی جایگاه و اهمیت علم در تصوف، با تکیه بر آرای موجود در کتاب "کشف المحجوب" اثر علی بن عثمان هجویری، پرداخته است. رویکرد ما در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و ابتدا به تحلیل مفهوم علم از دیدگاه های مختلف در دین اسلام به ویژه در میان مکاتب گوناگون تصوف پرداخته می شود. هجویری در «کشف المحجوب» علم را به عنوان وسیله ای برای نزدیک شدن به حقیقت و خداوند معرفی می کند و بر نقش آن در سلوک صوفیانه تاکید دارد. از نظر هجویری علم در تصوف به دو دسته کلی تقسیم می شود: علم بنده که مربوط به دانش های آموخته شده از طریق حواس و عقل است و علم خداوند که فراتر از علم موجودات است و قابل تجزیه و تحلیل نیست. در این پژوهش، به ارتباط میان علم شریعت و عرفان نیز پرداخته شده است، جایی که شریعت به عنوان راهنمایی برای تطهیر نفس و عرفان به عنوان وسیله ای برای رسیدن به کمال و حقیقت مطرح می شود. نتایج به دست آمده نشان می دهد که علم در تصوف نه تنها عاملی برای هدایت سالک و رهایی از بند نادانی است، بلکه موجب تحقق اهداف نهایی در سیر و سلوک معنوی، یعنی معرفت حق و قرب الهی می گردد.

کلیدواژه ها:

علم درتصوف ، کشف المحجوب ، هجویری ، سلوک سوفیانه ، معرفت حق ، شریعت وعرفان.