تغییرات بیان ژنی ناشی از مراقبه و تاثیر احتمالی آن بر عملکرد مغز

مراقبه و ذهن آگاهی در سال های اخیر به عنوان مجموعه ای از مداخلات ذهن بدن، مورد توجه علوم اعصاب، روان شناسی، پزشکی و زیست شناسی مولکولی قرار گرفته اند. در کنار شواهد مربوط به کاهش استرس، تنظیم هیجان و بهبود برخی فرایندهای شناختی، مطالعات جدید به بررسی آثار احتمالی مراقبه بر بیان ژن و سازوکارهای اپی ژنتیکی پرداخته اند. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط احتمالی میان تمرین های مراقبه ای، تغییرات بیان ژن و عملکرد مغز است. شواهد موجود نشان می دهد برخی مداخلات مبتنی بر مراقبه و ذهن آگاهی ممکن است با تغییر فعالیت مسیرهای مولکولی مرتبط با استرس و التهاب، به ویژه مسیر NF-κB، همراه باشند. از سوی دیگر، مطالعات تصویربرداری عصبی از تغییراتی در فعالیت یا ارتباط برخی نواحی و شبکه های مغزی، از جمله شبکه پیش فرض، اینسولا، آمیگدال و نواحی پیش پیشانی، حمایت کرده اند. بر اساس یک مدل زیستی احتمالی، کاهش استرس ناشی از مراقبه می تواند فعالیت محورهای عصبی و هورمونی مرتبط با استرس را تعدیل کرده و از این طریق بر فرایندهای تنظیم بیان ژن اثر بگذارد. بااین حال، بخش عمده مطالعات بیان ژن از نمونه های خون محیطی استفاده کرده اند و شواهد مستقیم درباره تغییر بیان ژن در بافت مغز انسان محدود است. بنابراین، نمی توان در شرایط فعلی رابطه علی قطعی میان مراقبه، تغییر ژن های مغزی و بهبود عملکرد مغز را اثبات شده تلقی کرد. پژوهش حاضر بر ضرورت مطالعات طولی و چندسطحی برای بررسی ارتباط میان تغییرات مولکولی و عصبی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مراقبه ، بیان ژن ، اپی ژنتیک ، عملکرد مغز